Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp chỉ đạo thực hiện nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ tại trường mầm non

 A.ĐẶT VẤN ĐỀ
 I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
 Như chúng ta đã biết: Ngành học mầm non là ngành học nằm trong hệ thống 
giáo dục quốc dân, “Ngành học có nhiệm vụ thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, 
giáo dục trẻ từ 6 tháng tuổi đến 6 tuổi”. Nếu được chăm sóc, nuôi dưỡng , giáo 
dục tốt, trẻ sớm phát triển thể chất và trí tuệ một cách đúng hướng và mạnh mẽ. 
Nó là giai đoạn cực kỳ quan trọng trong sự hình thành và phát triển tất cả các khả 
năng của trẻ , hình thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người 
mới của xã hội chủ nghĩa Việt Nam. 
 Luật bảo vệ chăm sóc trẻ em cũng đã nêu rõ: “ Sức khoẻ của trẻ em hôm nay 
là sự phồn vinh cho xã hội mai sau”. Để đáp ứng với những yêu cầu phát triển đi 
lên của đất nước trong giai đoạn hiện nay, mục tiêu chiến lược phát triển giáo dục 
của bậc học mầm non đã chỉ rõ: “Nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo 
dục trẻ trước 6 tuổi, tạo cơ sở để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí 
tuệ, thẩm mỹ ” 
 Trong những năm gần đây Đảng và nhà nước rất quan tâm đến GD&ĐT. Nghị 
quyết của Đảng đã khẳng định: " GD Là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho GD là đầu 
tư cho sự phát triển" Mục tiêu của GD MN là chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ vì 
trẻ là hạnh phúc của gia đình là tương lai của đất nước là lớp người kế tục và xây 
dựng đất nước. Như vậy, có thể nói: Đảng và nhà nước ta đã và đang rất quan 
tâm đến việc chăm sóc sức khoẻ trẻ em và xem việc nâng cao sức khoẻ cho trẻ 
em là vấn đề quan trọng trong chiến lược phát triển con người. Trong những 
năm qua bậc học mầm non đã tổ chức tập huấn rất nhiều lớp chuyên đề về vệ 
sinh an toàn thực phẩm và kiến thức về chăm sóc sức khỏe cho trẻ trong trường 
mầm non. Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng bảo vệ sức khoẻ 
cho trẻ.
 Chính vì vậy,đối với con người nói chung, trẻ mầm non nói riêng muốn tham 
gia các hoạt động được tốt thì điều đầu tiên nói đến phải có sức khỏe tốt, đặc 
 Sáng kiến kinh nghiệm
biệt sức khỏe của trẻ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: chế độ chăm sóc dinh 
dưỡng hợp lý, vệ sinh phòng bệnh, môi trường hoạt động của trẻ trong đó: 
chế độ dinh dưỡng hợp lý là yếu tố có vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp 
đến sự phát triển thể chất của trẻ, chế độ dinh dưỡng hợp lý là trẻ được ăn uống 
đủ chất, cân đối giữa các chất như: đạm - mỡ- đường,-vitamin và chất khoáng. 
Nếu trẻ thiếu ăn, ăn không đủ các chất, không hợp lý, vệ sinh cá nhân, môi 
trường không tốt đều gây cho trẻ bệnh tật, ốm đau ảnh hưởng đến sức khỏe 
của trẻ, do vậy công tác chăm sóc – nuôi dưỡng ở trường mầm non chiếm một vị 
trí vô cùng quan trọng vì ở lứa tuổi này trẻ được ăn ngủ, học cả ngày ở trường 
và đây cũng là giai đoạn để cơ thể trẻ phát triển tốt nhất , các cơ quan của cơ thể 
đang trên đà hoàn thiện và hình thành nhân cách của trẻ tốt nhất của cuộc đời, 
đồng thời đây cũng là thời kỳ chuẩn bị những kiến thức cơ bản cần thiết cho trẻ 
bước vào bậc học phổ thông một cách vững chắc nhất.
 Song thực tế hiện nay vẫn còn một số giáo viên và phụ huynh chưa quan tâm 
đúng mức đến công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. kiến thức nuôi dạy trẻ còn 
hạn chế, do đó tình trạng trẻ bị suy dinh dưỡng, thấp còi mắc các loại bệnh như: 
viêm phế quản, sâu răng còn quá nhiều. 
 Với tầm quan trọng đó đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ văn hoá, trình 
độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, có phẩm chất đạo đức như một người mẹ 
yêu con. Họ chính là lực lượng lao động nâng cao hiệu quả chăm sóc, giáo dục 
trẻ của nhà trường. Người cán bộ quản lý phải biết phát huy được nội lực đội 
ngũ, tạo điều kiện cho họ được cống hiến sức mình, biết động viên khích lệ và 
xây dựng các phong trào thi đua thường xuyên có hiệu quả cao. Đồng thời xây 
dựng khối đoàn kết để tạo nên sức mạnh tổng hợp của một tập thể sư phạm , xây 
dựng nhà trường phát triển vững mạnh. Chính vì vậy, tôi đã chọn cho mình đề 
tài đi sâu vào nghiên cứu. Đó là “ Một số biện pháp chỉ đạo thực hiện nhằm 
nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ tại trường mầm non” 
II. PHẠM VI ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
1. Phạm vi nghiên cứu:
 2 Sáng kiến kinh nghiệm
 Nghiên cứu tại trường mầm non tôi đang quản lý với 11 nhóm lớp/ 155 học 
sinh và 05 cô nuôi dưỡng.
 2. Đối tượng nghiên cứu:
 Nghiên cứu “Một số biện pháp chỉ đạo thực hiện hoạt động nhằm nâng 
cao chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng trẻ tại trường Mầm non” 
 3. Thời gian nghiên cứu:
 Từ tháng 8 năm 2015 đến tháng 3 năm 2016.
 III. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
- Mục đích của đề tài là nâng cao chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng trẻ tại trường 
Mầm non đạt kết quả cao và phát triển toàn diện về mọi mặt.
- Giúp cho đội ngũ cán bộ giáo viên nâng cao kiến thức dinh dưỡng và công tác 
chăm sóc nuôi dưỡng trẻ tại trường mầm non đạt kết quả cao hơn.
 - Đề cập đến một số cơ sở khoa học của công tác chăm sóc nuôi dưỡng trẻ của 
trường Mầm non tôi đang công tác và quản lý.
 - Chỉ ra thực trạng về công tác chăm sóc nuôi dưỡng trẻ của trường mầm non. 
Đề xuất một số kinh nghiệm để góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc 
nuôi dưỡng tại trường Mầm non.
IV. ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
 1. Tăng cường nâng cao nhận thức và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho 
cán bộ, giáo viên về vấn đề chăm sóc - nuôi dưỡng trẻ. Tăng cường công tác 
quản lý chăm sóc sức khỏe trẻ. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chế độ ăn và 
nuôi dưỡng - chăm sóc trẻ:
 2. Tuyên truyền kiến thức về nuôi dưỡng, chăm sóc, sức khỏe của trẻ theo khoa 
học cho các bậc phụ huynh.
3. Nâng cao chất lượng bữa ăn cho trẻ. Xây dựng môi trường đảm bảo an toàn 
trong sạch. Tổ chức, tham gia các hội thi, các hoạt động phục vụ chuyên đề 
phòng chống suy dinh dưỡng ở trẻ.
V.PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH: 
 3 Sáng kiến kinh nghiệm
 - Nghiên cứu những tài liệu có liên quan để phân tích tổng hợp, lấy tư liệu 
về những quan điểm có liên quan đến chăm sóc nuôi dưỡng trẻ.
 - Đánh giá chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng trẻ tại trường Mầm non.
 + Thực đơn của bếp ăn bán trú.
 + Khẩu phần ăn của trẻ.
 + Công tác CS - ND
 - Trao đổi, tuyên truyền với các bậc phụ huynh, ban giám hiệu và các đoàn 
thể trong nhà trường.
 - Đưa ra các biện pháp thực hiện.
 - Kiểm tra so sánh sau một thời gian áp dụng các biện pháp đã đưa ra.
 - Kết luận sư phạm.
VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO:
Trước khi viết sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã tham khảo các tài liệu như:
- Chương trình CS - ND trẻ các độ tuổi.
- 10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý của THS Cù Thị Thủy - Cục Nhà giáo và Cán 
bộ quản lý cơ sở Giáo dục giai đoạn 2006 - 2010.
- Tài liệu bồi dưỡng hè. Kế hoạch nhiệm vụ năm học.
- Tài liệu bồi dưỡng cán bộ QL,I, III, NXB HVQLGD Hà Nội/2007
- Tài liệu bồi dưỡng CBQL. MN năm học 2015 - 2016
VII. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHĂM SÓC - NUÔI DƯỠNG TRẺ Ở 
 TRƯỜNG MẦM NON.
1.Vài nét về địa phương:
 Là một Xã miền núi Huyện Ba Vì thuộc ngoại thành Hà Nội - mảnh đất 
giàu truyền thống cách mạng, đã đi đầu trong Tổng khởi nghĩa giành chính 
quyền năm xưa. Những năm qua, vượt qua khó khăn cán bộ và nhân dân trong 
xã đã thực hiện quyết liệt việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, phát triển trồng trọt 
chăn nuôi và các ngành nghề phụ như. Chăn nuôi bò sữa ngoài ra, nhân dân nơi 
đây còn mạnh dạn đưa các giống mới vào sản xuất để tăng năng suất cây trồng,
2.Tình hình nhà trường:
 4 Sáng kiến kinh nghiệm
 Là một trường nhỏ ở xã miền núi, chiếm khoảng 95% người dân tộc thiểu 
số với khoảng 200 trẻ trong độ tuổi ra lớp. Trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, 
ban giám hiệu và đội ngũ giáo viên luôn tiếp cận với chương trình giáo dục mầm 
non mới, không ngừng phần đấu để từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc 
giáo dục trẻ. Hầu hết trẻ đến trường chưa có được nề nếp thói quen trong giờ ăn, 
giờ ngủ, giờ học, giờ chơi. Chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ được nhà trường 
quan tâm và thường xuyên cải tạo các món ăn đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho 
trẻ tại trường.
 Năm học 2014 - 2015 tổng số trẻ đến trường: 160
 Toàn trường có 11 nhóm lớp:
 Trong đó: Nhà trẻ 03 nhóm từ 24 - 36 tháng tuổi có 38 trẻ
 Lớp mẫu giáo từ 3 – 6 tuổi là 08 lớp: 122 trẻ
 Năm học 2015- 2016 công tác nuôi dưỡng bán trú đạt 100%. 
3.Thuân lợi:
 Được sự quan tâm của Đảng, chính quyền, Sở Giáo dục&Đạo tạo, phòng 
Giáo dục & Đào tạo huyện Ba Vì, sự quan tâm tạo điều kiện của các tổ chức 
đoàn thể và nhân dân địa phương nhà trường đã được bổ sung thêm trang thiết bị 
phục vụ công tác nuôi dưỡng...
 Nhà trường có qui mô thoàng mát, môi trường xanh, sạch, đẹp cơ sở vật 
chất trang thiết bị phục vụ chuyên môn và công tác nuôi dưỡng tương đối đầy đủ 
như bếp một chiều, có hệ thống nước sạch, có vuờn rau sạch phục vụ trẻ ăn bán 
trú tại trường.
 Trình độ chuyên môn của cán bộ giáo viên 100% đạt chuẩn và trên chuẩn, 
đội ngũ cán bộ giáo viên trẻ, nhiệt tình, năng lực chuyên môn vững vàng, nhận 
thức được tầm quan trọng trong công tác chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.
4. Khó khăn:
 Ngoài những thuận lợi trên nhà trường còn gặp không ít khó khăn:
 - Do đặc điểm tình hình của địa phương là một xã miền núi với nghề " 
Trồng rau - Cấy lúa" không có nghề phụ nên mức sống của người dân chưa cao, 
 5 Sáng kiến kinh nghiệm
hạn chế đến các khoản đóng góp của trẻ, như tiền ăn còn thấp: từ 11.000 – 
12.000đ một cháu/ngày, nên việc xây dựng thực đơn chưa được phong phú,
 - Điều kiện kinh tế của đa số gia đình phụ huynh học sinh còn khó khăn 
do đó huy động trẻ ăn bán trú tại trường còn nhiều bất cập.
 - Bên cạnh còn một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc chăm 
sóc nuôi dưỡng theo khoa học của con mình ở gia đình cũng như nhà trường.
 - Do điều kiện về địa lý có 03 điểm trường, không tổ chức ăn tập trung tại 
một điểm được mà phải tổ chức làm 03 điểm ăn, ảnh hưởng đến việc bố trí lao 
động và kinh phí tổ chức bữa ăn cho trẻ.( Khu trung tâm: 75 trẻ, Điểm lẻ 1 có 30 
trẻ, Điểm lẻ 2: 50 trẻ.).
 - Giá cả thị trường luôn thay đổi, ảnh hưởng đến giá lương thực, thực phẩm 
để tổ chức bữa ăn cho trẻ đủ về chất, đảm bảo về lượng.
 - Các loại thực phẩm luôn ẩn chứa những nguy cơ nhiễm khuẩn làm ảnh 
hưởng đến sức khỏe của trẻ, làm giảm chất lượng bữa ăn của trẻ tại trường mầm 
non.
* Về tình hình sức khỏe của trẻ:
 Qua kiểm tra,theo dõi sức khỏe của trẻ khi vào trường đầu năm học 2015 -
2016 tôi thấy tình hình sức khỏe trẻ như sau:
 Kênh Bệnh Trẻ mắc 
 Kênh bình 
 Độ tuổi Tổng số trẻ SDD/ TMH bệnh
 thường
 TC Sâu răng
 24 - 36 tháng 35 26 9 02 4
 3-4 tuổi 52 40 12 03 6
 4-5 tuổi 46 41 5 02 8
 5-6 tuổi 22 21 1 01 10
 Cộng 155 156 27 08 28
 Tỷ lệ 100% 82,5% 17,4% 5,1% 14,8%
 6 Sáng kiến kinh nghiệm
 Kết quả trên ta thấy tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng và mắc các loại bệnh đầu năm 
còn rất cao, các cháu mắc bệnh phần đa là bị sâu răng và viêm phế quản.
* Về đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên:
 Trường có tổng số 37 đ/c cán bộ, giáo viên, nhân viên; trong đó: có 03 đ/c 
trong ban giám hiệu, 24 đ/c giáo viên, 10 nhân viên ( 01 đ/c y tế, 01 đ/c kế toán, 
01 nhân viên phục vụ), 05 đồng chí nhân viên có nghiệp vụ nấu ăn, 02 đồng chí 
bảo vệ. 24 đ/c GV đều đạt chuẩn và trên chuẩn về nghiệp vụ nuôi dạy trẻ mầm 
non, 24 đ/c trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ trên lớp. Qua kiểm tra đánh giá chất 
lượng chăm sóc, nuôi dưỡng của các đ/c giáo viên tôi thấy chất lượng chăm sóc, 
nuôi dưỡng và giáo dục chưa cao.
* Về cơ sở vật chất:
 Nhà trường có tổng số 09 phòng học chia thành 11 nhóm lớp và 03 nhà bếp. 
Các lớp học 100% đếu là kiên cố, phương tiện, đồ dùng nhà bếp còn hạn chế 
cho việc phục vụ chế biến nấu ăn cho trẻ.
 Từ những thực trạng và kết quả trên, tôi đã nghiên cứu và tìm ra được một số 
biện pháp chỉ đạo thực hiện hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc, nuôi 
dưỡng trẻ trong nhà trường như sau:
 B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I. Đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng chăm sóc,nuôi dưỡng trẻ 
 trong trường mầm non. 
 Để đáp ứng với yêu cầu của ngành giáo dục và đào tạo huyện Ba Vì, đặc biệt 
là lòng mong đợi của phụ huynh học sinh trong xã, nhà trường phấn đấu duy trì 
và giữ vững những danh hiệu mà trường đã đạt được trong những năm học 
trước, một ngôi trường với một diện tích tuy hơi nhỏ, nhưng rất đầm ấm và thân 
thiện, bên cạnh đó có một đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên tâm huyết, nhiệt 
tình yêu nghề mến trẻ, thay thế phụ huynh chăm sóc, dạy dỗ trẻ để các bậc phụ 
huynh yên tâm lao động và công tác. Sau một thời gian suy nghĩ, tìm tòi học hỏi, 
 7 Sáng kiến kinh nghiệm
tôi đã mạnh dạn xây dựng một số biện pháp thực hiện hoạt động nâng cao chất 
lượng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ đạt hiệu quả cao như sau:
 1. Tăng cường nâng cao nhận thức và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho 
cán bộ, giáo viên về vấn đề chăm sóc- nuôi dưỡng trẻ.
 2. Tuyên truyền kiến thức về nuôi dưỡng, chăm sóc , sức khỏe của trẻ theo 
khoa học cho các bậc phụ huynh. Qua các buổi hội nghị phụ huynh học sinh.
 3. Tăng cường công tác quản lý chăm sóc sức khỏe trẻ:
4. Nâng cao chất lượng bữa ăn cho trẻ:
5. Xây dựng vườn rau sạch của nhà trường.
6. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chế độ ăn và nuôi dưỡng - chăm sóc trẻ:
7. Chỉ đạo và giám sát việc xây dựng thực đơn, tính khẩu phần ăn và quá trình 
thực hiện.
8. Trang bị bổ sung cơ sơ vật chất phục vụ cho công tác nuôi dưỡng
9. Tổ chức, tham gia các hội thi VG, cô nuôi dưỡng giỏi.
II. Các biện pháp tổ chức thực hiện:
Biện pháp1: Tăng cường nâng cao nhận thức và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp 
 vụ cho cán bộ, giáo viên, nhân viên về vấn đề chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.
 Công tác bồi dưỡng nâng cao chất lượng trong việc tổ chức cho trẻ bán trú tại 
trường mầm non là hết sức cần thiết, vì vậy những người làm công tác chăm sóc, 
nuôi dưỡng trẻ cần phải nhận thức rõ mục đích, ý nghĩa và tầm quan trọng cũng 
như lợi ích thiết thực của việc tổ chức cho trẻ ăn bán trú tại trường. 
* Đối với nhân viên: 
+ Bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng về nuôi dưỡng cho 100% số cô nuôi của các 
bếp ăn qua các lớp tập huấn do phòng Giáo dục và Đào tạo tổ chức.
+ Tổ chức các cuộc thi, thăm quan mô hình điểm về CS - ND tại trường MN 
Chu Minh, Vật lại....
 8 Sáng kiến kinh nghiệm
+ Tổ chức hội thảo các chuyên đề về CS - ND trẻ: Tổ chức học các lớp chuyên đề 
như: chuyên đề về dinh dưỡng, chuyên đề vệ sinh an toàn thực phẩm, chăm sóc và 
bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong trường mầm non Trang trí, sắp xếp đồ dùng theo 
quy trình bếp ăn một chiều sao cho hợp lý, đảm bảo vệ sinh, gọn gàng ngăn nắp 
thuận tiện cho việc chế biến thực phẩm. Hàng năm trường tổ chức thi nấu ăn, chọn 
giáo viên xuất sắc tham dự hội thi GV giỏi cấp Huyện. Qua hội thi đã góp phần 
nâng cao chất lượng nhận thức giúp giáo viên, nhân viên nắm thêm được kiến thức 
lựa chọn thực phẩm, kỹ thuật chế biến...
+ Đồng thời vào các ngày thứ 2 hàng tuần nhà trường tổ chức giao ban và sinh 
hoạt chuyên môn rút kinh nghiệm công tác nuôi dưỡng chăm sóc sức khỏe của 
trẻ bao gồm có BGH, hiệu phó phụ trách nuôi dưỡng, các cô tổ nuôi, tổ trưởng 
các khối lớp để rút kinh nghiệm những việc đã làm được và những tồn tại cần 
phải khắc phục, sửa chữa ngay và xây dựng những món ăn, phương pháp chăm 
sóc mới. 
 ( Hình ảnh tập huấn chuyên đề VSATTP )
* Đối với giáo viên:
 - Tổ chức cho giáo viên học các nội quy, quy chế, các thao tác cấp cứu, biết 
cách sử lý và phòng tránh một số tai nạn gây thương tích ở trẻ như: trẻ bị sặc, 
hóc xương, ngậm thức ăn và các loại hạt hoặc các đồ vật nhỏ 
 9 Sáng kiến kinh nghiệm
- Tổ chức học các lớp chuyên đề như: chuyên đề về dinh dưỡng, chuyên đề vệ 
sinh an toàn thực phẩm, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong trường mầm 
non Trang trí lớp có góc tuyên truyền dinh dưỡng tới phụ huynh, sắp xếp đồ 
dùng sao cho hợp lý ,đảm bảo vệ sinh, gọn gàng ngăn nắp thuận tiện cho việc dạy, 
chăm sóc trẻ. Hàng năm trường tổ chức thi nhân viên nuôi dưỡng giỏi, Qua hội thi 
đã góp phần nâng cao chất lượng nhận thức giúp nhân viên nắm thêm được kiến 
thức lựa chọn thực phẩm, kỹ thuật chế biến...
- Tăng cường cơ sở vật chất, các điều kiện trang thiết bị, đồ dùng phục vụ cho 
việc đảm bảo vệ sinh dinh dưỡng và an toàn thực phẩm ở nhà trường.
- Nhà trường xây dựng kế hoạch hoạt động nhiệm vụ năm học, triển khai chỉ đạo 
cán bộ giáo viên nhân viên thực hiện. 
- Thường xuyên kiểm tra đánh giá theo dõi việc thực hiện của giáo viên nhân viên 
có đánh giá xếp loại hàng năm.
- Chỉ đạo các tổ chuyên môn cải tiến hình thức, nội dung sinh hoạt chuyên môn 
như: tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi, thi làm đồ dùng đồ chơi, thi cô nuôi 
giỏi 
- Với chức năng là một hiệu phó quản lý công tác chăm sóc nuôi dưỡng trong 
nhà trường tôi tham mưu với ban giám hiệu đưa nội dung tuyên truyền các tài 
liệu về vệ sinh dinh dưỡng và an toàn thực phẩm lồng ghép trong các cuộc họp, 
trong các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ, đối với các cháu suy dinh dưỡng nhà 
trường phối hợp với các phụ huynh tăng cường nguồn dinh dưỡng trong các bữa 
ăn hàng ngày của trẻ để trẻ phát triển tốt. 
- Mặt khác tuyên truyền qua tranh dinh dưỡng và an toàn thực phẩm của trạm y 
tế cung cấp.
- Bên cạnh đó chỉ đạo giáo viên tích hợp nội dung giáo dục dinh dưỡng vào 
chương trình giảng dạy theo các chủ đề.
Ví dụ 1: Tích hợp nội dung giáo dục dinh dưỡng - sức khỏe vào chủ đề 
trường mầm non. Ở chủ đề này chỉ đạo giáo viên lồng ghép tích hợp những 
nội dung sau: - Làm quen với các món ăn tại trường, tập ăn hết suất, rèn luyện 
 10 Sáng kiến kinh nghiệm
hành vi văn minh trong ăn uống: Biết mời cô và các bạn trước khi ăn; ngồi ăn 
ngay ngắn, không co chân lên ghế; cầm thìa bằng tay phải tự xúc ăn gọn gàng, 
tránh đổ vãi, ăn từ tốn, nhai kỹ, không nói chuyện và đùa nghịch trong khi ăn.
 (Hình ảnh giờ ăn của các cháu)
- Tập tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày tại trường: Tự cất, dọn đồ dùng ăn 
uống sau khi ăn, lấy gối lên giường đi ngủ.
- Tập luyện thói quen tốt về vệ sinh cá nhân, đi vệ sinh đúng nơi qui định. 
Giữ gìn vệ sinh môi trường như không khạc nhổ nơi công cộng, vứt rác 
đúng nơi qui định.
Biện pháp 2: Xây dựng và thực hiện nghiêm túc nội qui trong công tác chăm 
sóc nuôi dưỡng trẻ:
- Mỗi cán bộ giáo viên nhân viên và học sinh trong nhà trường phải thực hiện 
nghiêm túc các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, thường xuyên tổ chức, tuyên 
truyền giáo dục nâng cao nhận thức vệ sinh an toàn thực phẩm trong cộng đồng.
- Kết hợp với trung tâm y tế huyện thường xuyên kiểm tra khám sức khoẻ định kỳ 
cho cô nuôi xem có đủ tiêu chuẩn về sức khoẻ, không mắc các bệnh truyền nhiễm 
đáp ứng được công việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ.
 11 Sáng kiến kinh nghiệm
- Xây dựng kế hoạnh phòng ngừa, khắc phục ngộ độc thực phẩm và các bệnh 
truyền nhiễm qua thực phẩm trong nhà trường.
- Bảo đảm đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm trong nhà trường. Đặc biệt 
chú ý các nội dung sau:
 Về điều kiện cơ sở vật chất đảm bảo về vị trí: Thiết kế bố trí cấu trúc đáp ứng 
yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm
 Về điều kiện thiết bị, dụng cụ: Tất cả các thiết bị dụng cụ nấu nướng, chế 
biến, sử dụng, bảo quản, chứa đựng phải đảm bảo tiêu chuẩn quy định. 
 Về điều kiện con người: Đảm bảo mỗi nhân viên nuôi dưỡng hàng năm được 
khám sức khỏe định kỳ, học tập kiến thức và thực hành tốt chế độ vệ sinh cá nhân.
 Hàng tuần hàng tháng họp lấy ý kiến đóng góp của giáo viên và mọi người 
xung quanh để đúc kết kinh nghiệm cho những lần chế biến sau.
 Kiểm soát chặt chẽ nguồn cung cấp thực phẩm: Nguồn gốc, thực phẩm, 
nguyên liệu thực phẩm, khâu giao nhận thực phẩm phối hợp chặt chẽ, chế biến 
nấu nướng, bảo quản vận chuyển.
 Đào tạo bồi dưỡng kiến thức, thực hành về vệ sinh an toàn thực phẩm cho cán 
bộ - giáo viên - nhân viên và học sinh. Đưa nội dung giáo dục vệ sinh dinh 
dưỡng và an toàn thực phẩm vào các hoạt động hàng ngày cho trẻ tại nhà 
trường.. Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra, giám sát, 
đánh giá việc thực hiện các quy định của pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm 
trong trường mầm non.
Biện pháp 3: Tuyên truyền kiến thức về nuôi dưỡng, chăm sóc sức khỏe trẻ 
theo khoa học cho các bậc phụ huynh.
 Công tác tuyên truyền huy động trẻ ăn bán trú tại trường qua các buổi họp 
phụ huynh, 
 Công tác phối hợp tuyên truyền là một việc làm thường và rất cần thiết. Giúp 
cho các bậc phụ huynh nắm được những phương pháp chăm sóc, nuôi dạy trẻ 
theo khoa học. Những nguyên nhân trẻ bị suy dinh dưỡng chiếm tỷ lệ cao là do 
các bậc cha mẹ thiếu kiến thức cơ bản cần thiết trong việc nuôi dạy con và thực 
 12 Sáng kiến kinh nghiệm
hiện kế hoạch hóa gia đình, điều này ảnh hưởng lớn đến việc phát triển của trẻ. 
Vì vậy ban giám hiệu nhà trường đã xây dựng một số nội dung kiến thức cơ bản 
trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ để truyền đạt đến các bậc phụ huynh học 
sinh cụ thể:
*. Đối với phụ huynh:
Tuyên truyền phổ biến kiến thức cho các bậc phụ huynh đóng vai trò quan trọng 
trong việc huy động trẻ ăn bán trú và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ 
ở trường mầm non cũng như trong cộng đồng, Để các bậc phụ huynh nắm bắt 
được kiến thức cơ bản về dinh dưỡng và sức khoẻ của trẻ như phổ biến kiến 
thức nuôi con theo khoa học, nuôi con khoẻ dạy con ngoan, cách lựa chọn thực 
phẩm và kỹ thuật chế biến món ăn cho trẻ.
- Tuyên truyền vận động các bậc phụ huynh về chế độ ăn của trẻ, tình hình đặc 
điểm của nhà trường, tầm quan trọng của việc cho trẻ ăn đủ chất - đủ lượng. 
Khẩu phần ăn của trẻ hàng ngày phải đảm bảo nhu cầu về năng lượng và các 
chất dinh dưỡng cần thiết ở tỷ lệ cân đối, hợp lý: Đạm - Mỡ - Đường - VTM và 
chất khoáng.
- Mời phụ huynh đến trường xem tổ nuôi dưỡng chế biến các món ăn, tổ chức 
bữa ăn cho trẻ, phân tích cho phụ huynh biết thức ăn chế biến phải đảm bảo an 
toàn thực phẩm, phù hợp với hệ tiêu hoá của trẻ, phù hợp với lứa tuổi, thức ăn 
của trẻ phải thái nhỏ, nấu nhừ. Thành lập ban phụ huynh chăm sóc sức khoẻ ở 
trường gồm mỗi lớp hai thành viên, ban này có thể dự giờ thăm lớp, dự cách chế 
biến các món ăn theo kế hoạch tuần, tháng, đột xuất và từ đó góp ý xây dựng 
cho giáo viên, cho trường để nhà trường kịp thời sửa sai và điều chỉnh về chế độ 
dinh dưỡng cho trẻ. Mở hội thi cô nuôi giỏi, nhà trường mời phụ huynh tham dự 
để giúp cho sự nâng cao về nhận thức nuôi dưỡng, tổ chức hội thi dinh dưỡng 
của bé, bé tập làm nội trợ, thành phần gồm có giáo viên, phụ huynh,
 - Trẻ ăn theo thực đơn hàng ngày đảm bảo 2 bữa chính, 01 bữa phụ. 
 - Lấy kết quả theo dõi sức khỏe trẻ đầu năm để tuyên truyền vận động.
 13 Sáng kiến kinh nghiệm
 Do mức đóng góp còn thấp, kinh phí có hạn nên bữa ăn của trẻ tuy đã đủ 
về chất song chưa đủ về lượng, nhu cầu năng lượng của trẻ một ngày ở trường 
mới đáp ứng được từ 67,7 -> 72,9 %.Nên tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng ở trường vẫn 
còn 11 %. Đề nghị các bậc phụ huynh nâng mức ăn của trẻ từ 11.000đ/ trẻ / 
ngày lên 12.000đ / trẻ/ ngày.
 - Tổ chức họp phụ huynh ở cả 03 điểm trường để tuyên truyền vận động 
tăng mức tiền ăn cho trẻ. 
 - Thông qua hội cha mẹ học sinh tham gia giám sát kiểm tra bếp ăn, chế độ 
ăn, chất lượng bữa ăn của trẻ tại các điểm trường.
 - Phụ huynh, giáo viên đăng ký bán thực phẩm sạch cho nhà trường theo 
giá thị trường của từng thời điểm. 
*. Đối với giáo viên, nhân viên : 
 - Hướng dẫn giáo viên thông tin bảng tuyên truyền tại lớp, thông qua giờ đón 
trẻ, trả trẻ trao đổi với phụ huynh về tinh hình sức khoẻ, chế độ ăn uống, chăm 
sóc để thống nhất phương pháp chăm sóc giáo dục, đề phòng một số bệnh theo 
mùa, bệnh thông thường, trao đổi kinh nghiệm chăm sóc sức khoẻ trẻ và hinh 
thành nề nếp thói quen cho trẻ trong ăn, ngủ, nề nếp sinh hoạt, chế độ luyện tập.
 - Tuyên truyền vận động tổ chức phong trào làm " Vườn rau cho Bé", tại 
các khoảng đất tại các điểm trường. Các cô giáo tranh thủ giờ nghỉ trưa, cuối giờ 
tăng gia trồng rau sạch tại trường ( Rau ngót , rau cải, rau dền, rau mồng tơi, 
rau tầm bóp theo từng mùa vụ ) để tăng thêm khẩu phần ăn cho trẻ.
 14 Sáng kiến kinh nghiệm
 (Hình ảnh vườn rau sạch của nhà trường)
- Hàng ngày các cô giáo gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với phụ huynh trong lớp để 
nắm tình hình sức khỏe của trẻ ở nhà trường qua giờ đón và trả trẻ .Qua đó cô 
giáo tuyên truyền với phụ huynh cách chăm sóc trẻ ở nhà trường để gia đình và 
nhà trường có sự phối kết hợp chăm sóc trẻ đạt hiệu quả.
- Xây dựng các góc “ trao đổi phụ huynh” ở mỗi lớp. Dán các hình ảnh tuyên 
truyền sinh đẻ có kế hoạch, tháp dinh dưỡng , tuyên truyền các món ăn chứa đầy 
đủ chất dinh dưỡng cho trẻ, cách phòng một số tai nạn cho trẻ, biểu đồ tăng 
trưởng của mỗi nhóm/lớp để phụ huynh học sinh tham khảo nâng cao nhận thức 
theo dõi sức khỏe của con mình. 
- Phát thanh trong nhà trường: là hình thức tuyên truyền rất hiệu quả cung 
cấp các thông tin cần thiết tới phụ huynh do thông tin được phát trong giờ 
đón và trả trẻ. Phối hợp cùng hội phụ nữ, ban văn hoá xã tổ chức tuyên truyền 
kiến thức nuôi dạy con theo khoa học đến các bậc phụ huynh trên thông tin đại 
 15 Sáng kiến kinh nghiệm
chúng, qua các buổi sinh hoạt, hội họp địa phương tổ chức, kết hợp cùng nhà 
trường để tổ chức các hội thi cho trẻ như bé khoẻ bé ngoan, nuôi con khoẻ, gia 
đình dinh dưỡng trẻ thơ.
- Đối với lứa tuổi mầm non, vấn đề phát hiện sớm sự phát triển không bình 
thường của trẻ rất quan trọng. Giáo viên của Trường thường xuyên cung cấp 
hoặc giới thiệu cho các bậc cha mẹ trẻ biết các mốc phát triển bình thường 
của trẻ và những vấn đề cần lưu ý trong sự phát triển của trẻ để có thể phát 
hiện và can thiệp sớm. 
Biện pháp 4: Tăng cường công tác quản lý chăm sóc sức khỏe trẻ:
 - Theo dõi khám sức khỏe cho trẻ là một vấn đề rất quan trọng ở trong trường 
mầm non cần phải được thực hiện một cách nghiêm túc và theo lịch, nếu thực hiện 
tốt sẽ giúp chúng ta phát hiện một cách kịp thời những trường hợp cháu bị mắc 
bệnh. Vì vậy nhà trường đã xây dựng kế hoạch, phối kết hợp với trạm y tế xã để tổ 
chức khám sức khỏe cho cháu một năm 2 lần.
 Lần 1: Vào ngày 10/10, lần 2 vào ngày 10/4.
- 100% các cháu trong nhà trường đều được cân đo và có sổ theo dõi sức khỏe 
trên biểu đồ tăng trưởng.
 16 Sáng kiến kinh nghiệm
 (Hình ảnh giáo viên cân đo trẻ)
 + Đối với nhà trẻ: Một tháng cân đo một lần đánh giá theo dõi trên biểu đồ.
 + Đối với mẫu giáo: Hai tháng cân đo một lần đánh giá theo dõi trên biểu đồ.
 Kết quả cân đo, khám sức khỏe của trẻ đều được thông qua phụ huynh tại góc 
tuyên truyền của các lớp.
- Phòng bệnh: Để tổ chức tốt phòng bệnh cho trẻ nhà trường đã vận động nhắc nhở 
 các bậc phụ huynh đi tiêm chủng đầy đủ cho trẻ. Tuyên truyền đến phụ huynh 
 cách phòng bệnh theo mùa và cách chữa bệnh thông thường cho trẻ 
- Tại các nhóm, lớp phải bố trí môi trường cho trẻ hoạt động thoáng mát, đảm 
bảo vệ sinh, đủ ánh sáng .
Biện pháp 5: Xây dựng thực đơn dinh dưỡng phù hợp với thực tế nhà trường- 
Nâng cao chất lượng bữa ăn cho trẻ:
 Chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ là một công trình lớn lao đòi hỏi các cô giáo, cô 
nuôi phải có thời gian, vốn hiểu biết về dinh dưỡng và tâm sinh lý trẻ. Để trẻ 
phát triển toàn diện cả về thể chất và trí tuệ thì cần phải có những bữa ăn ngon 
miệng đầy đủ dinh dưỡng. 
 17 Sáng kiến kinh nghiệm
Một bữa ăn đầy đủ dinh dưỡng phải đủ 3 nguyên tắc sau: 
 * Nguyên tắc 1: Thức ăn phải có đủ 4 nhóm chất: Bột đường, chất đạm, 
chất béo, chất xơ.
 Chất bột đường có trong thức ăn chế biến từ gạo như: Bột, cháo, cơm, 
mỳ.... chất này cung cấp năng lượng cho trẻ và giúp chuyển hoá chất trong cơ thể.
 Chất đạm có trong thịt, cá, tôm, cua các loại đậu ... giúp xây dựng cơ bắp, 
tạo kháng thể.
 Chất béo có trong mỡ, dầu, bơ ... dự trữ, cung cấp cho bé năng lượng và 
các vitamin.
 Chất xơ có trong các loại rau củ, trái cây, giúp cơ thể bé chuyển hoá chất 
và tăng cường chất đề kháng cung cấp vitamin, khoáng chất.
 * Nguyên tắc 2: Nước nhu cầu nước của trẻ chiếm từ 10 – 15% trọng 
lượng cơ thể. Một trẻ em nặng 10kg thì trung bình cần 1-1,5lít nước/1 ngày. 
Mùa nóng trẻ cần lượng nước nhiều hơn mùa lạnh. Nếu cha mẹ cho trẻ ăn thức 
ăn quá đặm hoặc không cho trẻ uống đủ nước thì sự tiêu hoá và hấp thụ của trẻ 
sẽ kém. 
 Nguyễn tắc 3: Thực phẩm an toàn 
 Đây là một vấn đề đặc biệt quan trọng trong quá trình lựa chọn và chế biến 
thức ăn cho trẻ. Thịt, cá, rau, trái cây phải tươi sống đảm bảo không có thuốc 
sâu hay hoá chất, các thực phẩm đã chế biến sẵn nên lựa chọn những thương 
hiệu có uy tín về chất lượng và an toàn thực phẩm, thức ăn đã nấu chín nếu chưa 
dùng phải đậy kín.
 Đối với thực phẩm thịt, cá, rau, trái cây không nên cắt nhỏ ngâm trong 
nước vì sẽ làm mất đi một số vitamin, đối với các loại củ nên rửa nhẹ nhàng sau 
khi đã gọt sạch vỏ để giảm thiểu việc mất vitamin do các vitamin làm ngay dưới 
lớp vỏ .
 Để có một khẩu phần ăn cân đối cho trẻ, tôi đã phối hợp nhiều loại thực 
phẩm với nhau trong ngày ở tỷ lệ thích hợp và đảm bảo đủ năng lượng theo lứa 
tuổi. Nhằm đảm bảo đầy đủ nhu cầu về năng lượng và các chất dinh dưỡng. 
 18 Sáng kiến kinh nghiệm
Nhóm lương thực, nhóm giàu chất đạm, nhóm thức ăn giàu chất béo, nhóm thức 
ăn giàu vitamin và khoáng chất, do đó hàng ngày tôi chọn cho trẻ ăn những món 
ăn đa dạng và thay đổi từng ngày, từng bữa để hấp dẫn trẻ. 
 Chính vì để đảm bảo đủ 4 nhóm thức ăn cho bữa ăn hàng ngày của trẻ tôi 
cùng tổ nuôi dưỡng đã phối hợp, xây dựng bảng thực đơn phù hợp cho trẻ tại 
trường. 
Ví dụ: Thực đơn đầy đủ chất dinh dưỡng và được thay đổi theo mùa cho trẻ như 
sau:
 BẢNG THỰC ĐƠN DINH DƯỠNG MÙA ĐÔNG
 Stt Thực phẩm Ghi chú
 Thứ hai Thứ ba Thứ tư Thứ năm Tứ sáu
 Sáng từ: 
 Cơm tẻ Cơm tẻ Cơm tẻ Cơm tẻ Cơm tẻ 6.500->7.500
 Thịt bò sào Trứng cút kho Chiều từ 
 Thịt sốt đậu thập cẩm Cá sốt cà chua Thịt gà sốt thịt 2.000-> 3.000
 Bữa 
 Sáng
 Mắm muối, 
 Rau cải Bí xanh nấu Rau tắc te Canh khoai Canh Bí đỏ gia vị: 1.000-> 
 nấu thịt tôm nấu thịt tây 1.500đ
 Sữa bò tươi, Sữa đậu nành,
 Bữa bánh dán Bún thịt Xoi đỗ xanh Cháo thịt bánh bông lan
 Chiều gà
 Bữa Chuối tiêu Sữa chua Quả đu đủ
 phụ 
 BẢNG THỰC ĐƠN DINH DƯỠNG MÙA HÈ
 Stt Thực phẩm Ghi chú
 Thứ hai Thứ ba Thứ tư Thứ năm Tứ sáu
 Cơm tẻ Cơm tẻ Cơm tẻ Cơm tẻ Cơm tẻ Sáng từ: 
 6.500->7.500
 Bữa
 Sáng Thịt sốt đậu Thịt bò sào Cá sốt cà chua Thịt gà sốt Trứng dán, sốt Chiều từ 
 thập cẩm thịt 2.000-> 3.000
 Rau ngót nấu Bí xanh nấu Canh mồng tơi Canh bầu nấu Bí đỏ Mắm muối, gia 
 thịt tôm nấu cua tôm vị: 1.000-> 
 1.500đ
 19 Sáng kiến kinh nghiệm
 Sữa bò tươi, Sữa đậu nành, 
 Bua bánh dán Bún thịt Banh tẻ Cháo thịt bánh bông lan
 chiều gà
 Bữa 
 Phụ Chuối tiêu Sữa chua Chuối tiêu
 Ngoài việc cân đối khẩu phần ăn cho trẻ tôi còn lập kế hoạch tuyên truyền 
hàng tháng và cả năm học về các vấn đề liên quan đến dinh dưỡng, vệ sinh 
phòng bệnh vì thực phẩm vô cùng cần thiết đối với trẻ mầm non, nếu sử dụng 
thực phẩm không tốt, không đảm bảo vệ sinh rất dễ xảy ra ngộ độc.
 Tuyên truyền tới toàn thể các nhóm lớp, kết hợp với hội cha mẹ học sinh 
cho trẻ chơi “Bé tập làm nội trợ”, hoặc thông qua các trò chơi để làm cho bé 
luôn cảm thấy ngon miệng và phấn khích trẻ trước mỗi bữa ăn.
 Thường xuyên có mặt tại bếp ăn kiểm tra thực phẩm vì thực phẩm là khâu 
quan trọng có tính quyết định đến chất lượng và sự ngon miệng trong bữa ăn của 
trẻ. Người nhận thực phẩm tại trường phải có trách nhiệm có kiến thức để có 
thể nhận biết được các thực phẩm tươi, sạch hoặc không đảm bảo vệ sinh an 
toàn.
 Muốn trẻ phát triển tốt về thể lực, thì trước hết phải quan tâm đến vấn đề 
dinh dưỡng cho trẻ đảm bảo đủ định lượng dinh dưỡng, hàng ngày trẻ phải được 
ăn đầy đủ 3 nhóm thực phẩm sau:
 + Thức ăn cung cấp chất đạm.
 + Thức ăn cung cấp vitaminvà muối khoáng.
 + Thức ăn cung cấp năng lượng.
 Vì vậy tôi đã chỉ đạo nhà trường căn cứ vào tiêu chuẩn thành phần dinh 
dưỡng quy định trong tài liệu “ Bồi dưỡng thường xuyên chu kỳ: 1998- 2000 
cho giáo viên mầm non” và “ Bảng tính thành phần dinh dưỡng thực phẩm Việt 
Nam” để nghiên cứu lại để xây dựng bảng thực đơn cho hợp lý nhằm đảm bảo 
nhu cầu dinh dưỡng cho các cháu ở các độ tuổi, thay đổi được các món ăn, chế 
biến hợp với khẩu vị trẻ, đồng thời sử dụng nguồn thực phẩm tại chỗ, để kiếm 
 20