Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 7 - Bài 10: Biên độ, tần số, độ to và độ cao của âm - Năm học 2022-2023 - Đặng Thị Kim Huê (Cánh diều)

 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 Ngày soạn:23/10/2022
 BÀI 10: BIÊN ĐỘ, TẦN SỐ, ĐỘ TO VÀ ĐỘ CAO CỦA ÂM
 Thời gian thực hiện: 02 tiết
 A. Mục tiêu
 1. Năng lực:
 1.1. Năng lực chung:
 - Năng lực tự chủ và tự học: Tích cực tham gia các hoạt động, chủ động thực 
hiện các nhiệm vụ được giao, tìm hiểu thông tin, đọc sách giáo khoa, quan sát tranh 
ảnh, đoạn phim video để tìm hiểu vấn đề về biên độ, tần số, độ to và độ cao của âm.
 - Năng lực giáo tiếp và hợp tác: 
 + Thảo luận nhóm để thiết kế thí nghiệm, thực hiện thí nghiệm, hợp tác giải 
quyết vấn đề về:
 + Xác định biên độ và tần số sóng âm.
 + Tìm được sự liên quan của độ to của âm với biên độ âm.
 + Sử dụng nhạc cụ chứng tỏ được độ cao của âm liên quan với tần số của âm.
 - Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo:
 + Đề xuất được phương án thí nghiệm đơn giản để xác định biên độ dao động 
của âm và sự liên quan của độ to của âm với biên độ âm.
 + Đề xuất được phương án thí nghiệm đơn giản để xác định tần số sóng âm và 
sự liên quan của độ cao của âm với tần số âm.
 1.2. Năng lực đặc thù: 
 - Năng lực nhận biết KHTN:
 + Từ hình ảnh hoặc đồ thị xác định được biên độ và tần số của sóng âm. 
 + Nêu được đơn vị của biên độ là đơn vị đo độ dài, đơn vị của tần số là Hertz 
(Hz).
 - Năng lực tìm hiểu tự nhiên: Tiến hành được thí nghiệm chứng tỏ được độ to 
của âm liên quan đến biên độ âm, độ cao của âm liên quan đến tần số âm. 
 - Vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học: Giải thích được cách các nghệ sĩ tạo ra 
âm to, âm nhỏ, âm trầm, âm bổng khi sử dụng nhạc cụ.
 2. Phẩm chất: 
 - Tích cực tham gia các hoạt động của nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
 - Cẩn thận, thực hiện an toàn trong quá trình làm thí nghiệm.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phà và học tập khoa học tự nhiên.
 - Có niềm say mê âm nhạc, biết áp dụng kiến thức bài học vào việc tự chế tạo ra 
những nhạc cụ đơn giản.
 B. Thiết bị dạy học và học liệu
 1. Giáo viên:
 - Giáo án, bài dạy PowerPoint.
 - Mỗi nhóm: 
 + 1 sợi dây cao su mảnh, 1 dùi trống và trống, 1 âm thoa và búa cao su, 1 
giá TN, 1 con lắc đơn có chiều dài 20 cm, 1 con lắc đơn có chiều dài 40 cm, 1 giá TN, 
1 con lắc bấc, 1 thép lá (0,7x15x300) mm.
 + 1 mô tơ 3V- 6V một chiều, 1 mảnh phim nhựa.
 + Máy dao động kí hoặc điện thoại thông minh hay máy tính có trang bị 
 phần mềm ghi dao động, đồng hồ đo điện đa năng.
 2. Học sinh: 
 - 1 tờ giấy, 1 dây cao su.
 - Chuẩn bị các nội dung liên quan đến bài học về nguồn âm, độ to, độ cao của 
âm.
 C. Tiến trình dạy học
 Tiết 15
 1. Hoạt động 1: Mở đầu
 a) Mục tiêu: 
 - Tạo hứng thú học tập cho học sinh.
 - Giúp học sinh xác định được vấn đề cần học tập là độ to của âm phát ra phụ 
thuộc vào biên độ âm, độ cao của âm phụ thuộc vào tần số.
 b) Nội dung: 
 - Học sinh thực hiện nhiệm vụ cá nhân trên phiếu học tập KWL (phần 1 và 2) để 
kiểm tra kiến thức về nguồn âm, sự khác nhau về độ to của các nguồn âm.
 c) Sản phẩm: 
 Câu trả lời của học sinh trên phiếu học tập KWL, có thể:
 - Các vật phát ra âm đều dao động.
 - Các nguồn âm khác nhau phát ra âm có độ to nhỏ khác nhau.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: *Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV phát phiếu học tập KWL (phần 1 và 2) và yêu cầu học sinh thực hiện cá nhân 
theo yêu cầu viết trên phiếu trong 2 phút.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS hoạt động cá nhân theo yêu cầu của GV. Hoàn thành phiếu học tập.
- Giáo viên: Theo dõi và bổ sung khi cần.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
- GV gọi ngẫu nhiên học sinh trình bày đáp án, mỗi HS trình bày 1 nội dung trong 
phiếu, những HS trình bày sau không trùng nội dung với HS trình bày trước. GV liệt 
kê đáp án của HS trên bảng.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá:
- Giáo viên nhận xét, đánh giá: 
 ->Giáo viên gieo vấn đề cần tìm hiểu trong bài học: Để trả lời câu hỏi trên đầy 
đủ và chính xác nhất chúng ta vào bài học hôm nay
 2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
 2.1. Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khái niệm biên độ của sóng âm
 a) Mục tiêu: 
 + Phát biểu được thế nào là biên độ dao động, hiểu biết sơ bộ về tác dụng của 
máy dao động kí. 
 + Sử dụng được micro kết nối với máy dao động kí hoặc điện thoại hay máy tính 
có trang bị phần mềm ghi dao động để xác định biên độ sóng âm do một âm thoa phát 
ra.
 b) Nội dung: 
 - HS đọc nội dung SGK và kết hợp hoạt động nhóm để hoàn thiện Phiếu học tập 
theo sự hướng dẫn của GV.
 - Rút ra kiến thức về biên độ dao động.
 - Có hiểu biết sơ bộ về tác dụng của máy dao động kí.
 - Nêu được cách xác định biên độ của một dao động bằng máy dao động kí. 
 - Thực hiện xác định biên độ dao động dựa vào máy dao động kí .
 c) Sản phẩm: 
 - Đáp án Phiếu học tập 
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - Quá trình hoạt động nhóm: thao tác chuẩn, ghi chép đầy đủ tìm hiểu về biên độ 
dao động, máy dao động kí, cách xác định biên độ dao động bằng máy dao động kí.
 d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
 - GV yêu cầu HS đọc SGK và hoàn thiện cá nhân phần I bước 1 trong nội dung 
Phiếu học tập.
 - GV giới thiệu máy dao động kí: tác dụng và cách xác định biên độ dao động bằng 
máy dao động kí.
 - GV chia lớp thành các nhóm nhỏ 4 HS
 - GV yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm xác định biên độ dao động bằng 
máy dao động kí, ghi chép kết quả quan sát được vào phần I bước 2 trong Phiếu học 
tập.
 - GV hướng dẫn HS chốt lại các kiến thức về biên độ dao động.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
 - HS tìm tòi tài liệu, thảo luận và đi đến thống nhất kiến thức chung về biên độ dao 
động, tác dụng của máy dao động kí, các bước xác định biên độ dao động bằng máy 
dao động kí.
 - HS thực hiện thí nghiệm, ghi chép kết quả và trình bày kết quả của nhóm.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
 GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày 1 bước trong Phiếu học tập, các nhóm còn lại 
theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
 GV nhận xét về kết quả hoạt động của các nhóm về tìm hiểu kiến thức chung về 
biên độ dao động, tác dụng của máy dao động kí, các bước xác định biên độ dao động 
bằng máy dao động kí.
 GV chốt lại kiến thức về biên độ dao động.
 2.2. Hoạt động 2.2: Tìm hiểu mối liên hệ giữa độ to và biên độ của âm
 a) Mục tiêu: 
 + Trình bày và tiến hành được các bước thí nghiệm với trống và quả cầu bấc 
chứng tỏ biên độ dao động càng lớn âm phát ra càng to.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 + Sử dụng được micro kết nối với máy dao động kí hoặc điện thoại hay máy 
tính có trang bị phần mềm ghi dao động để quan sát được đặc điểm của sóng âm do 
một âm thoa phát ra.
 + Tìm được mối liên quan của độ to của âm với biên độ âm.
 + Phát biểu được độ to của âm được đo bằng đơn vị đêxiben, kí hiệu dB.
 + Nhận biết được độ to của một số âm thường gặp, ngưỡng đau.
 b) Nội dung: 
 - HS đọc nội dung SGK và kết hợp hoạt động nhóm để hoàn thiện Phiếu học tập 
theo sự hướng dẫn của GV.
 - Nêu các bước tiến hành thí nghiệm và làm thí nghiệm với trống và quả cầu 
bấc.
 - Thực hiện xác định biên độ dao động của sóng âm do một âm thoa phát ra 
dựa vào máy dao động kí.
 - Rút ra kết luận biên độ dao động càng lớn âm phát ra càng to.
 - HS đọc SGK và biết được đơn vị đo độ to của âm, độ to của một số âm thường 
gặp, ngưỡng đau.
 c) Sản phẩm: 
 - Đáp án Phiếu học tập 
 - Quá trình hoạt động nhóm: thao tác chuẩn, ghi chép đầy đủ tìm hiểu về mối 
liên hệ giữa biên độ dao động và độ to của âm.
 d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
 - GV chia lớp thành các nhóm 4 HS.
 - GV yêu cầu HS đọc SGK và hoàn thiện nội dung Phiếu học tập.
 - GV YC HS nêu phương án thí nghiệm hình 10.1.
 - GV hướng dẫn HS chốt lại các bước tiến hành thí nghiệm để tìm ra mối liên hệ 
giữa biên độ dao động và độ to của âm.
 - GV yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm, ghi chép kết quả quan sát được 
vào phần II bước 2 trong Phiếu học tập.
 - GV YCHS làm thí nghiệm dùng máy dao động kí để so sánh biên độ của âm thoa 
trong các trường hợp khác nhau.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - Tìm hiểu thông tin trong SGK về đơn vị đo độ to của âm, độ to của một số âm 
thường gặp, ngưỡng đau.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
 - HS tìm tòi tài liệu, thảo luận và đi đến thống nhất kiến thức chung các bước tiến 
hành thí nghiệm với trống và với âm thoa để tìm ra mối liên hệ giữa biên độ dao động 
và độ to của âm.
 - HS thực hiện thí nghiệm, ghi chép kết quả và trình bày kết quả của nhóm.
 - HS tìm hiểu thông tin trong SGK về đơn vị đo độ to của âm, độ to của một số âm 
thường gặp, ngưỡng đau.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
 GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày kết quả trong Phiếu học tập, các nhóm còn lại 
theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
 GV nhận xét về kết quả hoạt động của các nhóm về tìm hiểu bước tiến hành thí 
nghiệm với trống và với âm thoa để tìm ra mối liên hệ giữa biên độ dao động và độ to 
của âm.
 GV chốt lại kiến thức về mối liên hệ giữa biên độ dao động và độ to của âm, đơn 
vị đo độ to của âm, độ to của một số âm thường gặp, ngưỡng đau.
 Tiết 16
 2.3. Hoạt động 2.3: Tìm hiểu về tần số.
 a) Mục tiêu:
 + Nhận biết được thế nào là một dao động.
 + Phát biểu được thế nào là tần số dao động.
 + Nêu được đơn vị đo tần số là Héc, kí hiệu là Hz.
 + Sử dụng được micro kết nối với đồng hồ đo điện đa năng để xác định tần số 
của sóng âm.
 b) Nội dung: 
 - HS đọc nội dung SGK và kết hợp hoạt động nhóm để hoàn thiện Phiếu học tập
 - Nhận biết được thế nào là một dao động.
 - Số dao động trong một giây là tần số, đơn vị tần số là Héc, kí hiệu Hz.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - Biết cách dùng đồng hồ đo điện đa năng để xác định tần số của sóng âm.
 - Thực hiện xác định tần số của sóng âm bằng đồng hồ đo điện đa năng.
 c) Sản phẩm: 
 - Đáp án Phiếu học tập 
 - Quá trình hoạt động nhóm: thao tác chuẩn, ghi chép đầy đủ tìm hiểu về tần số 
dao động, đồng hồ đo điện đa năng, cách xác tần số của sóng âm bằng đồng hồ đo điện 
đa năng.
 d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
 - GV chia lớp thành các nhóm 4 HS
 - GV yêu cầu HS đọc SGK và hoàn thiện nội dung Phiếu học tập.
 - GV hướng dẫn HS chốt lại các kiến thức thế nào là một dao động, tần số dao động, 
cách xác định tần số dao động bằng đồng hồ đo điện đa năng.
 - GV yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm 4 HS xác định tần số dao động 
bằng đồng hồ đo điện đa năng, ghi chép kết quả quan sát được vào phiếu học tập.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
 - HS tìm tòi tài liệu, thảo luận và đi đến thống nhất kiến thức chung về cách xác 
định một dao động, tần số dao động, đơn vị đo tần số, cách xác định tần số dao động 
bằng đồng hồ đo điện đa năng.
 - HS thực hiện thí nghiệm, ghi chép kết quả và trình bày kết quả của nhóm.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
 GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày 1 bước trong Phiếu học tập, các nhóm còn lại 
theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
 GV nhận xét về kết quả hoạt động của các nhóm về tìm hiểu kiến thức chung về 
cách xác định một dao động, tần số dao động, đơn vị đo tần số, cách xác định tần số 
dao động bằng đồng hồ đo điện đa năng.
 GV chốt lại kiến thức về cách xác định một dao động, tần số dao động, đơn vị 
đo tần số, cách xác định tần số dao động bằng đồng hồ đo điện đa năng.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 2.4. Hoạt động 2.4: Tìm hiểu mối liên hệ giữa độ cao và tần số của sóng âm
 a) Mục tiêu: 
 + Trình bày và tiến hành được các bước thí nghiệm với thước thép đàn hồi 
chứng tỏ tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng cao.
 + Sử dụng được micro kết nối với máy dao động kí hoặc điện thoại hay máy 
tính có trang bị phần mềm ghi dao động để tìm ra mối liên quan giữa tần số và độ 
cao của sóng âm.
 b) Nội dung: 
 - HS đọc nội dung SGK và kết hợp hoạt động nhóm để hoàn thiện Phiếu học tập 
 - Nêu các bước thí nghiệm và tiến hành được thí nghiệm với thước thép đàn hồi 
chứng tỏ tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng cao.
 + Sử dụng được micro kết nối với máy dao động kí hoặc điện thoại hay máy 
tính có trang bị phần mềm ghi dao động để tìm ra mối liên quan giữa tần số và độ 
cao của sóng âm.
 - Rút ra kết luận tần số dao động càng lớn âm phát ra càng cao.
 c) Sản phẩm: 
 - Đáp án Phiếu học tập 
 - Quá trình hoạt động nhóm: thao tác chuẩn, ghi chép đầy đủ tìm hiểu về mối 
liên hệ giữa biên độ dao động và độ to của âm.
 d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
 - GV chia lớp thành các nhóm 4 HS
 - GV yêu cầu HS đọc SGK và hoàn thành nội dung Phiếu học tập.
 - GV hướng dẫn HS chốt lại các bước tiến hành thí nghiệm với thước thép đàn hồi, 
âm thoa và máy dao động kí để tìm ra mối liên hệ giữa tần số dao động và độ cao của 
âm.
 - GV yêu cầu HS tiến hành thí nghiệm theo nhóm thí nghiệm trên, ghi chép kết quả 
quan sát được vào phần IV bước 2, bước 3 trong Phiếu học tập.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - HS tìm tòi tài liệu, thảo luận và đi đến thống nhất kiến thức chung các bước tiến 
hành thí nghiệm với thước thép đàn hồi, âm thoa và máy dao động kí để tìm ra mối 
liên hệ giữa tần số dao động và độ cao của âm.
 - HS thực hiện thí nghiệm, ghi chép kết quả và trình bày kết quả của nhóm.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
 GV gọi ngẫu nhiên 1 nhóm trình bày 1 bước trong Phiếu học tập, các nhóm còn lại 
theo dõi và nhận xét bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
 GV nhận xét về kết quả hoạt động của các nhóm về tìm hiểu bước tiến hành thí 
nghiệm với hạ âm, siêu âm.
 GV chốt lại kiến thức về mối liên hệ giữa tần số dao động và độ cao của âm, độ 
cao của một số âm thường gặp.
 3. Hoạt động 3: Luyện tập 
 a) Mục tiêu:
 Hệ thống được một số kiến thức đã học về biên độ, độ to của âm, tần số và độ 
cao của âm.
 b) Nội dung:
 - HS thực hiện cá nhân phần “Con đã học được trong giờ học” trên phiếu học 
tập”
 - HS tóm tắt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.
 - Làm một số bài tập:
 d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
 - GV yêu cầu HS thực hiện cá nhân phần “Con đã học được trong giờ học” trên phiếu 
học tập KWL và tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ đồ tư duy vào vở ghi.
 - GV YC HS hoàn thiện phiếu học tập.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên 3 HS lần lượt trình bày ý kiến cá nhân và kết quả phiếu học tập.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
 - GV nhấn mạnh nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy trên bảng.
 - Công bố kết quả phiếu học tập.
 4. Hoạt động 4: Vận dụng
 a) Mục tiêu:
 - Phát triển năng lực tự học và năng lực tìm hiểu đời sống. 
 b) Nội dung:
 - Chế tạo nhạc cụ từ vật liệu tái chế.
 - Cho Hs xem video tham khảo về việc chế tạo nhạc cụ từ những vật liệu tái chế. 
 c) Sản phẩm: HS chế tạo được một chiếc đàn từ những vật liệu tái chế.
 d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp và báo 
cáo kết quả, nộp sản phẩm vào tiết sau.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023