Kế hoạch bài dạy Khoa học tự nhiên 7 - Chủ đề 6: Ánh sáng - Bài 13: Sự phản xạ ánh sáng - Năm học 2022-2023 - Đặng Thị Kim Huê (Cánh diều)

 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 Ngày soạn: 10/12/2022
 CHỦ ĐỀ 6: ÁNH SÁNG
 BÀI 13: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
 Môn học: KHTN: Lớp: 7
 Thời gian thực hiện: 05 tiết
A. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Phân biệt được phản xạ và phản xạ khuếch tán.
- Vẽ được hình biểu diễn và nêu được các khái niệm: tia sáng tới, tia sáng phản xạ, 
pháp tuyến, góc tới, góc phản xạ, mặt phẳng tới, ảnh.
- Thực hiện được thí nghiệm rút ra định luật và phát biểu được định luật phản xạ ánh 
sáng.
- Vận dụng được định luật phản xạ ánh sáng trong một số trường hợp đơn giản. 
- Nêu được tính chất ảnh của một vật qua gương phẳng.
- Dựng được ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
2. Năng lực:
a) Nhận thức khoa học tự nhiên:
- Phân biệt được phản xạ và phản xạ khuếch tán.
- Vẽ được hình biểu diễn và biết xác định tia tới, tia phản xạ, tia pháp tuyến, góc tới, 
góc phản xạ, mặt phẳng tới, ảnh.
b) Tìm hiểu khoa học tự nhiên:
- Thực hiện được thí nghiệm, xác định đường đi của tia sáng phản xạ trên gương, từ đó 
rút ra định luật và phát biểu được định luật phản xạ ánh sáng.
c) Vận dụng kiến thức, kỹ năng:
- Vận dụng được định luật phản xạ ánh sáng trong một số trường hợp đơn giản. 
- Dựng được ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
3. Phẩm chất: 
- Nhân ái: tôn trọng sự khác biệt về nhận thức, phong cách cá nhân của những người 
khác.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
- Chăm chỉ: Đọc tài liệu, chuẩn bị nội dung bài học để thu được kết quả học tập tốt.
- Trung thực: khách quan, công bằng trong tiến hành TN và báo cáo kết quả thí 
nghiệm.
- Trách nhiệm: Hợp tác và quan tâm đến ý kiến các thành viên trong nhóm học tập.
B. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
 1. Giáo viên:
- SGK, SGV, SBT.
- Máy tính, máy chiếu.
- 6 gương phẳng.
- 12 pin đại (hoặc 12 cây nến).
- 6 tấm kính không màu.
- 6 tấm bìa trắng.
- Đế đỡ.
- Thước kẻ 20 - 30cm.
 2. Học sinh:
- Thước kẻ, thước đo góc.
C. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
 Tiết 27
Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS trong học tập, tạo sự tò mò cần thiết của tiết học. 
Tổ chức tình huống học tập.
b) Nội dung: Nhận biết được ánh sáng phản xạ trên bề mặt như thế nào?
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS.
d) Tổ chức hoạt động:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 
Gv yêu cầu HS liên hệ thực tế, thảo luận nhóm theo bàn, nội dung sau: 
? Ban đêm trong một phòng không có ánh đèn, em có nhìn rõ các vật trong phòng 
không?
? Muốn nhìn rõ các vật trong phòng vào ban đêm thì theo em cần điều kiện gì?
Vậy, tại sao khí có ánh sáng chiếu vào vật, chúng ta lại nhìn thấy các vật?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 
- HS hoạt động nhóm trả lời câu hỏi của GV.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
- GV quan sát quá trình HS thực hiện nhiệm vụ và hướng dẫn các nhóm thảo luận.
Bươc 3: Báo cáo kết quả và thảo luận :
- GV gọi đại diện nhóm trình bày.
- Đại diện một nhóm trình bày.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung: 
Hiện tượng ánh sáng bị hắt lại khi gặp bề mặt một vật gọi là hiện tượng phản xạ ánh 
sáng. Vậy ánh sáng sẽ phản xạ trên một bề mặt như thế nào? Chúng ta tìm hiểu bài học 
hôm nay.
 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới 
 Hoạt động 2.1: Tìm hiểu sự phản xạ ánh sáng trên bề mặt các vật.
a) Mục tiêu:
- Phân biệt được phản xạ và phản xạ khuyếch tán.
- Vẽ được hình biểu diễn và nêu được các khái niệm: tia sáng tới, tia sáng phản xạ, 
pháp tuyến, góc tới, góc phản xạ, mặt phẳng tới.
b) Nội dung:
- HS đọc sách giáo khoa nhận biết được sự khác nhau khi ánh sáng phản xạ trên các 
vật có bề mặt nhẵn bóng và các vật có bề mặt không nhẵn bóng.
- HS biết cách sử dụng các quy ước để vẽ hình.
c) Sản phẩm:
- Các câu trả lời của HS.
d) Tổ chức hoạt động:
Hoạt động 2.1-1
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1: Tìm hiểu sự phản xạ ánh sáng trên các 
vật có bề mặt nhẵn bóng.
 - GV yêu cầu HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi: 
 ? Kể tên các vật có bề mặt nhẵn, bóng.
 ? Khi chiếu ánh sáng vào bề mặt các vật đó, ta thấy có hiện tượng gì?
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - GV yêu cầu HS hoạt động nhóm làm thí nghiệm với các dụng cụ là gương phẳng để 
hứng ánh sáng Mặt trời (đèn pin) và từ đó nêu hiện tượng mà em quan sát được khi 
ánh sáng chiếu đến gặp mặt gương phẳng.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 1:
 - HSnghiên cứu SGK và trả lời hai câu hỏi của GV.
 - HS thực hiện thí nghiệm theo yêu cầu của GV.
 - GV quan sát quá trình HS thực hiện nhiệm vụ và hướng dẫn các nhóm thảo luận.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 1:
 - GV gọi HS trả lời câu hỏi 1, 2.
 - HS trả lời các câu hỏi 1, 2.
 - GV gọi đại diện một nhóm trình bày hiện tượng quan sát được khi chiếu ánh sáng 
đến gương phẳng.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 1:
- Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung: 
 Các tia sáng khi chiều đến bề mặt phẳng sẽ được phản xạ lại môi trường cũ. Trong 
trường hợp này, đường kéo dài của chùm sáng tới mắt gặp nhau tại một điểm. Khi đó 
ta có cảm giác ánh sáng tới mắt xuất phát từ chính điểm này.
Hoạt động 2.1-2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 2: Vẽ được hình biểu diễn và nêu được các 
khái niệm: tia sáng tới, tia sáng phản xạ, pháp tuyến, góc tới, góc phản xạ, mặt phẳng 
tới.
? Tại sao ta lại nhìn thấy bóng của cây trên mặt nước.
- GV tiếp tục yêu cầu HS đọc SGK, kết hợp với hình vẽ, giới thiệu các qui ước.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 2:
- HS nghiên cứu SGK để nắm được các khái niệm: tia sáng tới, tia sáng phản xạ, pháp 
tuyến, góc tới, góc phản xạ, mặt phẳng tới và biết vẽ được các yếu tố đó.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 2:
 - GV gọi HS dựa vào hình vẽ nêu các khái niệm đó.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 2:
- Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
- GV nhận xét và chốt nội dung: 
 Các tia sáng khi chiếu đến bề mặt phẳng sẽ được phản xạ lại môi trường cũ. Trong 
trường hợp này, đường kéo dài của chùm sáng tới mắt gặp nhau tại một điểm. Khi đó 
ta có cảm giác ánh sáng tới mắt xuất phát từ chính điểm này.
Hoạt động 2.1-3
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 3: Tìm hiểu sự phản xạ ánh sáng trên các 
vật có bề mặt không nhẵn bóng.
? Dựa vào các qui ước em vừa học, các em hãy vẽ các tia phản xạ trong hai trường hợp 
chiếu ánh sáng đến vật có bề mặt nhẵn và vật có bề mặt không nhẵn bóng.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 3:
- HS thực hiện yêu cầu của GV.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 3:
 - GV gọi HS dựa vào hình vẽ nêu các khái niệm đó.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 3:
- Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung: 
- Khi mặt phản xạ nhẵn thì các tia sáng tới song song bị phản xạ theo một hướng. Hiện 
tượng này gọi là hiện tượng phản xạ (còn gọi là phản xạ gương).
- Khi mặt phản xạ không nhẵn thì các tia sáng tới song song bị phản xạ theo mọi 
hướng. Hiện tượng này gọi là hiện tượng phản xạ khuếch tán (còn gọi là tán xạ).
 Tiết 28
 Hoạt động 2.2: Tìm hiểu định luật phản xạ ánh sáng
a) Mục tiêu: 
- Thực hiện được thí nghiệm rút ra định luật và phát biểu được định luật phản xạ ánh 
sáng.
- Vận dụng được định luật phản xạ ánh sáng trong một số trường hợp đơn giản. 
b) Nội dung: 
- HS làm thí nghiệm để rút ra định luật phản xạ ánh sáng.
c) Sản phẩm: 
- Các câu trả lời của HS.
- Kết quả thí nghiệm mà HS thu được.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm làm thí nghiệm với các dụng cụ được cung cấp để 
rút ra mối quan hệ giữa góc phản xạ và góc tới.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập:
 - HS thực hiện thí nghiệm.
 - GV quan sát quá trình HS thực hiện nhiệm vụ và hướng dẫn các nhóm thảo luận.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận :
 - GV gọi đại diện một nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ :
- Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- GV nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung: 
- Tia sáng phản xạ nằm trong mặt phẳng tới.
- Góc phản xạ bằng góc tới.
 Tiết 29
Hoạt động 2.3: Tìm hiểu tính chất ảnh của vật qua gương phẳng.
a) Mục tiêu:
- Nêu được tính chất ảnh của vật qua gương phẳng.
- Làm được các thí nghiệm tạo ảnh của vật qua gương phẳng và kiểm chứng được các 
tính chất của ảnh.
b) Nội dung:
- HS đọc sách giáo khoa để nêu được khái niệm ảnh của vật qua gương.
- HS làm thí nghiệm để tạo ra ảnh của vật qua gương phẳng và dự đoán được các tính 
chất ảnh của vật nhìn thấy trong gương phẳng.
- Đề xuất phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán.
- Tiến hành thí nghiệm để kiểm tra các dự đoán và đưa ra kết luận.
c) Sản phẩm:
- Các câu trả lời của HS.
- Kết quả thí nghiệm mà HS thu được.
d) Tổ chức thực hiện:
Hoạt động 2.3-1
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1: Tìm hiểu khái niệm ảnh của vật qua 
gương và dự đoán tính chất ảnh.
 - GV yêu cầu HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi: 
 1. Khi đứng trước gương soi em thấy gì trong gương?
 2. Ảnh của vật qua gương là gì?
 - GV giới thiệu và phân biệt cho HS về khái niệm ảnh thật và ảnh ảo.
 - GV yêu cầu HS hoạt động nhóm làm thí nghiệm với các dụng cụ được cung cấp để 
tạo ra ảnh của vật (pin đại) trong gương phẳng và dự đoán về tính chất của ảnh tạo bởi 
gương phẳng.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 1:
 - HS nghiên cứu SGK và trả lời hai câu hỏi của GV.
 - HS thực hiện thí nghiệm tạo ra ảnh của vật qua gương phẳng theo nhóm. Quan sát 
ảnh trong gương và thảo luận để dự đoán về tính chất của ảnh nhìn thấy trong gương 
phẳng.
 - GV quan sát quá trình HS thực hiện nhiệm vụ và hướng dẫn các nhóm thảo luận.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 1:
 - GV gọi HS trả lời câu hỏi 1,2.
 - HS trả lời các câu hỏi 1,2.
 - GV gọi đại diện một nhóm trình bày dự đoán về tính chất của ảnh qua gương phẳng.
 - Đại diện một nhóm trình bày dự đoán về tính chất của ảnh qua gương phẳng.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 1:
- Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá.
- Giáo viên nhận xét, đánh giá.
- GV nhận xét và chốt nội dung: 
+ Khái niệm ảnh của vật tạo bởi gương phẳng.
+ Dự đoán về tính chất của ảnh qua gương phẳng.
Hoạt động 2.3-2
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập 2: Tìm hiểu tính chất ảnh của vật qua 
gương phẳng bằng thí nghiệm.
 - GV yêu cầu HS thảo luận nhóm để tìm phương án thí nghiệm kiểm tra dự đoán về 
tính chất của ảnh.
 - GV phát dụng cụ TN cho các nhóm và yêu cầu HS làm thí nghiệm kiểm tra dự 
đoán, sau đó rút ra kết luận.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập 2:
 - Học sinh thảo luận nhóm đề xuất các phương án thí nghiệm kiểm tra dự đoán.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
 - HS nhận dụng cụ và thực hiện thí nghiệm theo nhóm để kiểm tra các dự đoán về 
tính chất của ảnh nhìn thấy trong gương phẳng.
 - GV quan sát quá trình HS thực hiện nhiệm vụ và hướng dẫn các nhóm thảo luận, 
làm thí nghiệm.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận 2:
 - GV đại diện một nhóm trình bày đề xuất phương án thí nghiệm kiểm tra dự đoán. 
Nhóm nào có đề xuất khác nhóm được gọi sẽ trình bày tiếp.
 - Sau khi các nhóm thực hiện thí nghiệm kiểm tra xong sẽ trình bày kết quả thu được.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ 2:
 - Các nhóm nhận xét, bổ sung, đánh giá cho phần trình bày đề xuất phương án của 
các nhóm.
 - Giáo viên nhận xét, kết luận.
 Tiết 30
Hoạt động 2.4: Dựng ảnh của một vật qua gương phẳng.
a) Mục tiêu: 
- Dựng được ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng.
b) Nội dung: 
- HS thực hiện vẽ ảnh của điểm sáng S qua gương phẳng dựa vào định luật phản xạ 
ánh sáng.
- HS vẽ ảnh của vật AB có hình mũi tên qua gương phẳng dựa vào tính chất ảnh.
c) Sản phẩm: Bài làm của HS.
d) Tổ chức hoạt động:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn HS cách dựng ảnh một vật qua gương bằng cách vẽ hình mẫu lên 
bảng và yêu cầu HS thực hiện các nội dung sau:
+ Dựng ảnh S’ của điểm sáng S qua gương phẳng dựa vào định luật phản xạ ánh sáng 
theo 3 bước. Hướng dẫn HS vẽ theo 2 cách (H13.11).
+ Chứng minh khoảng cách từ S’ đến gương bằng khoảng cách từ S đến gương trên 
hình vẽ.
Lưu ý: GV có thể hướng dẫn HS cách vẽ ảnh S’ của S qua gương phẳng dựa vào tính 
chất đối xứng của ảnh.
+ Giới thiệu khái niệm ảnh của một vật qua gương phẳng.
+ Dựng ảnh A’B’ của vật AB hình mũi tên qua gương phẳng dựa vào tính chất ảnh 
(H13.13).
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
Học sinh hoàn thành các yêu cầu vào vở theo hướng dẫn của GV.
Bước 3: Báo cáo kết quả và thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên một vài HS mang vở lên để kiểm tra.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Giáo viên nhận xét, đánh giá bài làm của HS.
 Tiết 31
3. Hoạt động 3: Luyện tập
a) Mục tiêu: 
- Củng cố kiến thức về sự phản xạ ánh sáng qua gương phẳng.
b) Nội dung: 
- HS hoàn thành câu hỏi 4 (hình 13.14/SGK).
c) Sản phẩm: 
- Bài làm của học sinh.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- Giáo viên yêu cầu HS đọc nội dung câu hỏi 4 (H13.14/SGK) và thảo luận nhóm để 
hoàn thành phiếu học tập trong 5 phút. 
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS thảo luận nhóm và hoàn thiện phiếu học tập.
Bước 3: Báo cáo kết quả:
- Giáo viên yêu cầu đại diện một nhóm lên bảng trình bày kết quả thảo luận.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- Các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung cho bài làm trên bảng.
- GV nhận xét và kết luận.
4. Hoạt động 4: Vận dụng
a) Mục tiêu: 
- Vận dụng được định luật phản xạ ánh sáng trong một số trường hợp đơn giản.
b) Nội dung: 
- HS vẽ lại sơ đồ cấu tạo kính tiềm vọng (Hình 13.8/SGK) và vẽ tiếp đường truyền của 
ánh sáng tới mắt.
- HS giải thích tại sao ở hình 13.10/SGK ta có thể nhìn thấy ảnh của vật ở phần đã 
được đánh dầu bóng, còn ở phần chưa đánh dầu bóng thì không thấy.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023 Trường TH&THCS Quang Thọ - Kế hoạch bài dạy KHTN 7
- HS sưu tầm các tranh, ảnh về các vật có tính đối xứng gương trong đời sống giống 
như chùa Một Cột ở Hà Nội (Hình 13.15/SGK).
c) Sản phẩm: 
- Bài làm của HS.
- Bộ tranh, ảnh về các vật có tính đối xứng gương.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- Giáo viên giao cho HS hoạt động cá nhân hoàn thành các nội dung sau: 
Câu 1. Vẽ lại sơ đồ cấu tạo kính tiềm vọng (Hình 13.8/SGK) và vẽ tiếp đường truyền 
của ánh sáng tới mắt.
Câu 2. Giải thích tại sao ở hình 13.10/SGK ta có thể nhìn thấy ảnh của vật ở phần đã 
được đánh dầu bóng, còn ở phần chưa đánh dầu bóng thì không thấy.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS hoạt động cá nhân hoàn thành nội dung câu hỏi 1,2.
- HS ghi nội dung yêu cầu về nhà vào vở.
Bước 3: Báo cáo kết quả:
- Gọi đại diện 2 HS lên bảng trình bày câu trả lời (câu 1,2)
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ:
- GV nhận xét, chốt lại vấn đề.
* GV dặn dò:
- Học bài và làm các bài tập trong SBT khoa học tự nhiên 7.
- Chuẩn bị trước bài tập chủ đề 6/SGK – trang 75.
Giáo viên Đặng Thị Kim Huê - Năm học 2022 - 2023