Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non
UBND HUYỆN BA VÌ TRƯỜNG MẦM NON BA VÌ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM “Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non” Tên tác giả : Lý Thu Loan Đơn vị công tác: Trường MN Ba Vì Chức vụ : Giáo viên- TTCM tổ NT Năm học 2024- 2025 2 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng đánh giá SKKN phòng GDĐT Ba Vì Ngày Nơi công Chức Trình độ Họ và tên tháng Tên sáng kiến tác danh chuyên môn năm sinh Một số biện pháp rèn Trường Giáo Cử nhân luyện nề nếp cho trẻ Lý Thu Loan 17/5/1989 MN Ba Vì viên SPMN 24-36 tháng ở trường mầm non - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: +Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục nhà trẻ + Vấn đề mà sáng kiến giải quyết: Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non. - Tên sáng kiến đề nghị công nhận: “Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non”. - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Tháng 09 năm 2024 tại lớp nhà trẻ D1- Trường mầm non nơi tôi công tác. - Mô tả bản chất của sáng kiến: *Tình trạng giải pháp đã biết: Trong công tác giáo dục mầm non, việc rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng tuổi là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần hình thành nền tảng nhân cách và kỹ năng sống cho trẻ ngay từ những năm đầu đời. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các phương pháp truyền thống hiện nay chủ yếu dựa trên sự nhắc nhở trực tiếp của giáo viên, khen thưởng khi trẻ thực hiện đúng và uốn nắn khi trẻ chưa tuân thủ nội quy. Cách tiếp cận này tuy có hiệu quả nhất định nhưng chưa thực sự phù hợp với đặc điểm tâm lý của trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong giai đoạn nhà trẻ, khi khả năng tập trung và ghi nhớ còn hạn chế. Hơn nữa, phương pháp rèn nề nếp truyền thống phần lớn phụ thuộc vào kinh nghiệm của giáo viên, chưa có quy trình cụ thể để cá nhân hóa việc giáo 3 dục nề nếp theo đặc điểm từng trẻ. Việc tổ chức các hoạt động rèn nề nếp thường mang tính lặp lại, thiếu sự đổi mới sáng tạo, dẫn đến việc trẻ có thể cảm thấy nhàm chán và thiếu hứng thú. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong công tác rèn luyện nề nếp vẫn chưa đạt hiệu quả tối ưu, khi nhiều phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc duy trì thói quen tốt cho trẻ ngay cả khi ở nhà. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, việc ứng dụng các công cụ công nghệ vào giáo dục mầm non vẫn còn hạn chế. Nhiều giáo viên chưa có điều kiện tiếp cận với các phần mềm hỗ trợ giảng dạy hiện đại, dẫn đến việc tổ chức các hoạt động giáo dục nề nếp vẫn dựa vào phương pháp truyền thống, chưa tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ. Điều này khiến quá trình rèn nề nếp cho trẻ chưa thực sự hiệu quả, khó tạo ra sự hấp dẫn và thu hút trẻ tham gia một cách tích cực. * Những nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết: Để nâng cao hiệu quả rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non, tôi mạnh dạn áp dụng một số phương pháp đổi mới, sáng tạo giúp trẻ hình thành thói quen tốt một cách tự nhiên, bền vững. Các biện pháp cải tiến không chỉ tập trung vào việc thay đổi phương pháp giảng dạy mà còn tạo môi trường học tập hấp dẫn, kết hợp linh hoạt giữa giáo dục truyền thống và ứng dụng công nghệ hiện đại. Trước hết, tôi chú trọng đến việc cá nhân hóa phương pháp rèn nề nếp, giúp trẻ tiếp thu hiệu quả hơn. Mỗi trẻ có đặc điểm tâm lý và mức độ nhận thức khác nhau, do đó, việc áp dụng chung một phương pháp cho tất cả trẻ không mang lại kết quả tối ưu. Để làm được điều đó, mạnh dạn tìm hiểu và đưa ra một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở lớp tôi như sau: + Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và nghiên cứu tài liệu, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn. + Rèn luyện bằng tình yêu thương, sự quan tâm, gần gũi của cô đối với trẻ và rèn nề nếp cho trẻ mọi lúc mọi nơi. + Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm sinh động, kích thích trẻ thực hiện tốt nề nếp lớp học. + Ứng dụng CNTT và trí tuệ AI trong việc rèn nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non 4 + Tích cực tuyên truyền vận động, phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường. - Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không có. - Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Để triển khai hiệu quả sáng kiến "Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non", tôi cần đảm bảo các điều kiện sau: * Về cơ sở vật chất: Nhà trường cần có không gian lớp học rộng rãi, đảm bảo đủ ánh sáng, thông thoáng, tạo môi trường thuận lợi cho trẻ sinh hoạt và học tập. Ngoài ra, cần bổ sung đồ dùng, đồ chơi phù hợp với độ tuổi của trẻ, đặc biệt là các học liệu hỗ trợ rèn luyện nề nếp như bảng nội quy minh họa bằng tranh ảnh, góc hoạt động theo chủ đề, khu vực thực hành kỹ năng tự phục vụ. * Về đội ngũ giáo viên: Giáo viên cần có trình độ chuyên môn vững vàng, hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý trẻ 24-36 tháng tuổi để có phương pháp giáo dục phù hợp. Giáo viên cũng cần được tập huấn thường xuyên về phương pháp giảng dạy hiện đại, đặc biệt là kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo vào quá trình giáo dục. * Về chương trình giảng dạy: Nhà trường cần xây dựng kế hoạch giảng dạy chi tiết, trong đó tích hợp các nội dung rèn luyện nề nếp vào hoạt động hàng ngày của trẻ. Chương trình cần có sự đổi mới linh hoạt để tránh sự nhàm chán, đồng thời giúp trẻ tiếp thu các thói quen tốt một cách tự nhiên, không áp đặt. * Về ứng dụng công nghệ: Cần trang bị các thiết bị hỗ trợ như máy chiếu, máy tính, phần mềm giáo dục để phục vụ cho việc xây dựng học liệu số, trò chơi tương tác giúp trẻ rèn nề nếp một cách sinh động. Giáo viên cần được hướng dẫn cách sử dụng các công cụ công nghệ để tạo nội dung giảng dạy hấp dẫn, thu hút trẻ tham gia. * Về sự phối hợp với phụ huynh: Để đạt hiệu quả cao, cần có sự đồng hành của gia đình trong quá trình rèn luyện nề nếp cho trẻ. Nhà trường cần tổ chức các buổi họp phụ huynh, hướng dẫn cha mẹ cách hỗ trợ con em rèn luyện các thói quen tốt tại nhà, tạo sự thống nhất giữa môi trường giáo dục trong trường và gia đình. - Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả: Việc áp dụng sáng kiến “Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng tuổi ở trường mầm non” mang lại nhiều lợi ích thiết thực cả về mặt kinh tế 5 lẫn xã hội so với việc không áp dụng hoặc so với các giải pháp truyền thống, cụ thể như sau: - Khi áp dụng sáng kiến, giáo viên có thể tận dụng các phương pháp rèn luyện nề nếp khoa học, hiệu quả hơn, giảm thiểu thời gian nhắc nhở, chỉnh sửa hành vi của trẻ, từ đó tiết kiệm công sức giảng dạy. - Việc ứng dụng Công nghệ Thông tin (CNTT) và Trí tuệ Nhân tạo (AI) vào giáo dục giúp tạo ra các bài giảng trực quan, sinh động mà không cần đầu tư quá nhiều vào tài liệu in ấn, sách vở truyền thống. Điều này giúp nhà trường tiết kiệm chi phí mua sắm học liệu, đồ dùng dạy học trong dài hạn. - Ngoài ra, một lớp học có nề nếp tốt sẽ giúp giáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động học tập và vui chơi, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy, giúp giảm áp lực công việc và nâng cao hiệu suất làm việc của giáo viên. - Sáng kiến góp phần xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, lành mạnh, giúp trẻ hình thành những thói quen tốt ngay từ giai đoạn đầu đời. Khi trẻ có nền nếp, biết tuân thủ quy tắc, giao tiếp lịch sự và có tinh thần tự giác, chất lượng giáo dục sẽ được nâng cao, tạo tiền đề tốt cho sự phát triển toàn diện của trẻ trong những năm học tiếp theo. - So với phương pháp truyền thống chỉ dựa vào nhắc nhở và kỷ luật cứng nhắc, sáng kiến này giúp trẻ tiếp thu nề nếp một cách tự nhiên thông qua các hoạt động trải nghiệm, trò chơi giáo dục và sự hướng dẫn nhẹ nhàng từ giáo viên. Điều này giúp trẻ hứng thú hơn với việc học tập, giảm tình trạng căng thẳng, lo sợ trong lớp học. - Đối với phụ huynh, sáng kiến giúp họ hiểu rõ hơn về vai trò của việc rèn luyện nề nếp cho trẻ, tạo điều kiện để gia đình và nhà trường phối hợp chặt chẽ trong quá trình giáo dục trẻ. Khi trẻ có thói quen tốt từ sớm, phụ huynh cũng giảm bớt áp lực trong việc uốn nắn con em mình, góp phần xây dựng môi trường gia đình hòa thuận, tích cực. - Xa hơn, trẻ được rèn luyện nề nếp tốt sẽ phát triển các kỹ năng xã hội quan trọng như biết chia sẻ, hợp tác và tôn trọng người khác, giúp các em trở thành những công dân có trách nhiệm trong tương lai. Một môi trường lớp học có nề nếp sẽ hình thành một cộng đồng học tập tích cực, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm non nói chung. - Tóm lại, sáng kiến không chỉ mang lại hiệu quả tức thời trong việc nâng cao chất lượng giáo dục mầm non mà còn có tác động lâu dài đối với sự phát 6 triển của trẻ, gia đình và toàn xã hội. Do đó, việc triển khai rộng rãi sáng kiến này là cần thiết và mang tính khả thi cao. - Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu hoặc áp dụng thử nếu có: Không có Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Ba Vì, ngày 20 tháng 03 năm 2025 Người nộp đơn (Ký và ghi rõ họ tên) Lý Thu Loan 7 PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ I. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến: Theo nhà tâm lý học phát triển Jean Piaget, trẻ từ 24-36 tháng tuổi đang trong giai đoạn tiền thao tác, nơi trẻ học hỏi thông qua quan sát, bắt chước và thực hành lặp đi lặp lại. Nếu được hướng dẫn đúng cách, các thói quen tốt sẽ trở thành phản xạ tự nhiên, giúp trẻ hình thành ý thức tự giác và trách nhiệm từ rất sớm. Ngược lại, nếu bỏ qua việc rèn nề nếp trong giai đoạn này, trẻ có thể phát triển những hành vi tiêu cực như bướng bỉnh, thiếu tập trung hoặc phụ thuộc quá mức vào người lớn, điều này sẽ gây khó khăn cho quá trình học tập và phát triển ở các giai đoạn sau, đặc biệt khi trẻ bước vào tiểu học. Nghiên cứu của các chuyên gia giáo dục mầm non Việt Nam cũng chỉ ra rằng, trẻ được rèn nề nếp từ sớm có xu hướng tự tin hơn, biết cách kiểm soát cảm xúc và thể hiện kỹ năng xã hội tốt hơn so với những trẻ không được chú trọng đào tạo trong lĩnh vực này. Trẻ lứa tuổi 24-36 tháng tuổi là lứa tuổi chuyển tiếp từ giai đoạn sơ sinh sang thời kỳ phát triển mạnh về nhận thức, vận động, ngôn ngữ và cảm xúc. Đây là thời điểm quan trọng để rèn luyện thói quen, nền nếp sinh hoạt, tạo tiền đề cho sự phát triển nhân cách toàn diện sau này. Tuy nhiên, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, trẻ thường thiếu tập trung, chưa có ý thức tuân thủ quy tắc, dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh. Vì vậy, việc rèn luyện nền nếp đúng cách cho trẻ ở lứa tuổi này sẽ góp phần giúp trẻ hình thành ý thức tự giác, biết tuân thủ các quy tắc trong sinh hoạt, học tập và giao tiếp xã hội. Ngược lại, nếu không có sự hướng dẫn phù hợp, trẻ có thể hình thành những thói quen xấu, ảnh hưởng đến quá trình phát triển toàn diện sau này. Ở lứa tuổi này, trẻ còn non nớt về nhận thức, chưa phân biệt rõ đúng - sai, chưa có khả năng kiểm soát hành vi một cách tự giác. Trẻ thường bị chi phối bởi cảm xúc nhất thời, thích làm theo ý muốn cá nhân mà chưa quan tâm đến những quy định chung. Do đó, nếu không có sự hướng dẫn, trẻ dễ hình thành các hành vi tiêu cực như tranh giành đồ chơi, la hét, ăn uống không gọn gàng, đi lại tùy tiện trong lớp học Việc rèn luyện nền nếp cho trẻ 24-36 tháng tuổi không chỉ giúp trẻ hình thành những kỹ năng cơ bản trong cuộc sống như xếp hàng, giữ gìn vệ sinh cá nhân, chào hỏi, mà còn giúp trẻ phát triển các kỹ năng xã hội quan trọng như biết lắng nghe, chia sẻ, hợp tác với bạn bè. Những kỹ năng này chính là nền tảng để trẻ có thể thích nghi tốt với môi trường học tập ở các cấp học tiếp theo. Vì những lý do này, tôi đã luôn trăn trở, tìm tòi và sáng tạo ra những phương pháp cách thức rèn nề nếp cho trẻ tốt nhất, góp phần giúp trẻ có niềm say mê khi đến lớp, khi được cùng cô và các bạn tham gia các hoạt động ở 8 trường. Bởi vậy, tôi đã mạnh dạn tìm hiểu và đưa ra: “Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non”. Hy vọng những gì tôi làm được sẽ góp phần nhỏ bé vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ nói chung, trẻ 24-36 tháng tuổi ở trường mầm non nói riêng. II. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến. - Xây dựng một số biện pháp rèn luyện nền nếp phù hợp với trẻ 24-36 tháng tuổi. - Giúp trẻ hình thành những thói quen tốt trong sinh hoạt, học tập, vui chơi. - Tạo môi trường giáo dục thân thiện, giúp trẻ tự tin, hòa đồng và hợp tác. - Hỗ trợ giáo viên nâng cao chất lượng giáo dục rèn nề nếp cho trẻ. III. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu. - Thời gian nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu từ tháng 9 năm 2024 đến tháng 5 năm 2025, củng cố và thực hiện áp dụng từ tháng 09 năm 2024 tới các năm tiếp theo. - Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24- 36 tháng ở trường mầm non” - Phạm vi nghiên cứu: Trẻ lớp 24-36 tháng tuổi trường mầm non tôi công tác PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN I. Hiện trạng vấn đề 1. Với nhà trường Nhà trường luôn quan tâm và tạo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị để hỗ trợ việc rèn nề nếp cho trẻ. Tuy nhiên, do số lượng trẻ tăng nhanh, một số lớp học còn thiếu không gian, đồ dùng, đồ chơi chưa thực sự phù hợp với độ tuổi 24-36 tháng, ảnh hưởng đến hiệu quả rèn nề nếp. Đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn, nhiệt tình, yêu trẻ. Tuy nhiên, kinh nghiệm rèn nề nếp cho trẻ ở độ tuổi này còn hạn chế, đặc biệt là các biện pháp xử lý các tình huống khó khăn. Việc phối hợp giữa các bộ phận trong trường (giáo viên, nhân viên y tế, cấp dưỡng...) chưa đồng bộ, đôi khi dẫn đến sự thiếu thống nhất trong việc rèn nề nếp cho trẻ. 2. Với bản thân Bản thân tôi nhận thấy việc rèn nề nếp cho trẻ 24-36 tháng là một thách thức lớn, đòi hỏi sự kiên nhẫn, sáng tạo và linh hoạt. Tôi đã tích cực tìm tòi, học hỏi các phương pháp, kỹ năng rèn nề nếp thông qua sách báo, internet, các buổi tập huấn chuyên môn. 9 Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, tôi nhận thấy còn gặp một số khó khăn trong việc áp dụng các biện pháp phù hợp với từng cá nhân trẻ, đặc biệt là trẻ có tính cách đặc biệt hoặc chậm phát triển. 3. Với phụ huynh học sinh Đa số phụ huynh quan tâm đến việc rèn nề nếp cho con, tuy nhiên, nhận thức và phương pháp rèn nề nếp của mỗi gia đình khác nhau. Một số phụ huynh còn nuông chiều con, chưa phối hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc rèn nề nếp cho trẻ ở nhà. Một số phụ huynh do bận rộn công việc, ít có thời gian quan tâm đến con, dẫn đến việc trẻ thiếu sự hướng dẫn, rèn luyện các nề nếp cơ bản. 4. Với trẻ Trẻ ở độ tuổi 24-36 tháng đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ về thể chất và nhận thức. Tuy nhiên, khả năng tự kiểm soát hành vi của trẻ còn hạn chế, dễ bị phân tán, chưa có ý thức về các quy tắc, nề nếp. Một số trẻ có tính cách hiếu động, nghịch ngợm, khó tập trung, gây khó khăn cho việc rèn nề nếp. Đa số trẻ là con em đồng bào dân tộc Dao nên tâm lý chung là các con còn nhút nhát, thiếu tự tin nên khả năng giao tiếp của các con còn nhiều hạn chế. Hơn thế nữa, trẻ đang sống trong môi trường gia đình, được ông bà, bố mẹ yêu thương chăm sóc nên khi đến trường, lớp là nơi hoàn toàn mới mẻ, xa lạ với trẻ cần được giáo viên quan tâm, động viên nhiều hơn. 5. Bảng điều tra khảo sát trước khi thực hiện đề tài: Đạt Chưa đạt Tiêu chí khảo sát Tổng Tỷ lệ SL Tỷ lệ % SL số % Trẻ đi học đều 24 13 54,2% 11 45,8% Trẻ biết chào hỏi 24 10 41,7% 14 58,3% Trẻ hứng thú tham gia 24 10 41,7% 14 58,3% vào các hoạt động Trẻ biết tự cất dọn đồ 24 11 45,8% 13 54,2% dùng đồ chơi Trẻ biết ăn, ngủ, vệ 24 12 50% 12 50% sinh đúng giờ Bảng 1: Khảo sát trước khi thực hiện đề tài. Từ bảng khảo sát trên tôi nhận thấy tình hình rèn nề nếp của trẻ đầu năm cho trẻ 24-36 tháng tại trường mầm non đang ở mức trung bình, chưa thực sự đạt hiệu quả cao. Mặc dù có một số tiêu chí đạt tỷ lệ khá tốt (trẻ đi học đều), nhưng phần lớn các tiêu chí khác đều có tỷ lệ trẻ chưa đạt chiếm tỷ lệ cao hơn hoặc tương đương. Điều này cho thấy cần có những biện pháp can thiệp, cải 10 thiện để nâng cao hiệu quả rèn nề nếp cho trẻ. còn rất kém, đa số trẻ chưa biết chào hỏi lễ phép với các cô, chưa biết tự cất đồ dùng cá nhân và nề nếp ăn ngủ, vệ sinh của trẻ cũng rất kém, đặc biệt là trẻ hầu như không hứng thú tham gia vào các hoạt động. Tôi đã tìm ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên như sau: - Tôi xây dựng môi trường giáo dục chưa khoa học và chưa tích cực làm đồ dùng đồ chơi tự tạo ở các góc nên không gây được sự hứng thú cho trẻ. - Tôi chưa linh hoạt sử dụng các phương pháp và hình thức trong việc tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày, đặc biệt là việc rèn nề nếp cho trẻ. - Tôi ứng dụng CNTT và trí tuệ nhân tạo AI chưa triệt để vào việc rèn nề nếp cho trẻ ở lớp. - Tôi chưa thường xuyên nghiên cứu tài liệu có liên quan đến việc rèn luyện nề nếp cho trẻ. - Tôi chưa biết kết hợp với bậc phụ huynh trong quá trình rèn luyện nề nếp cho trẻ. - Tôi chưa động viên, khuyến khích trẻ kịp thời trong các hoạt động... III. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề Đứng trước thực trạng trên tôi thực sự băn khoăn lo ngại cho trẻ lớp tôi. Từ đó tôi đã mạnh dạn tìm hiểu và đưa ra một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở lớp tôi như sau: 1. Giải pháp 1: Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và nghiên cứu tài liệu, tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn. Trước đây, tôi thường rèn luyện nề nếp của trẻ một cách đồng loạt mà không tìm hiểu rõ tâm sinh lý của từng trẻ. Bên cạnh đó, tôi chủ yếu dựa vào những kinh nghiệm thực tế và kiến thức sẵn có, chưa chú trọng đến việc tìm tòi, nghiên cứu sâu các tài liệu chuyên môn nên kết quả của việc rèn nề nếp cho trẻ ở trường không cao. Qua nghiên cứu tài liệu và tìm hiểu một số biện pháp của chị em đồng nghiệp ở cùng cơ quan cũng như các bạn bè đồng nghiệp ở đơn vị trường bạn tôi nhận thấy việc nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi 24 - 36 tháng là một yếu tố vô cùng quan trọng để tìm ra những biện pháp thích hợp trong việc rèn nề nếp thói quen cho trẻ. Điều này khiến việc rèn nề nếp cho trẻ còn mang tính dập khuôn, thiếu sáng tạo và chưa thực sự phù hợp với tâm sinh lý của từng trẻ. Một số trẻ khó tiếp thu, chưa chủ động thực hiện nề nếp, vẫn cần nhắc nhở nhiều lần. Điều này gây khó khăn trong quá trình rèn luyện và tạo ra sự chênh lệch về mức độ tiếp thu giữa các trẻ trong lớp. 11 Nhận thấy để nâng cao hiệu quả rèn nề nếp, tôi cần có sự nghiên cứu, tìm tòi và học hỏi thêm nhiều kiến thức chuyên môn. Tôi đã chủ động tham khảo và nghiên cứu các tài liệu như “Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục trẻ 24 - 36 tháng tuổi”; “Tâm lý học trẻ em từ 0 - 6 tuổi”; “Những phương pháp giáo dục hành vi cho trẻ nhỏ”; “Tuyển tập trò chơi - câu đố - truyện cho trẻ mầm non”. Những tài liệu này giúp tôi hiểu rõ hơn về đặc điểm tâm lý trẻ 24- 36 tháng, phương pháp giáo dục phù hợp với từng giai đoạn phát triển, cũng như cách xây dựng các hoạt động giúp trẻ hình thành nề nếp một cách tự nhiên và hiệu quả. Bên cạnh đó, ngay từ đầu năm học Ban giám hiệu phụ trách chuyên môn cùng với Tổ chuyên môn đã họp và thông nhất xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động chăm sóc giáo dục, đặc biệt là hoạt động kỹ năng sống để 100% giáo viên đươc tham dự để học tập, rút kinh nghiệm và từ đó xây dựng kế hoạch chăm sóc giáo dục trẻ phù hợp với độ tuổi và thực tế trẻ ở từng nhóm lớp. Không chỉ dừng lại ở tài liệu lý thuyết, tôi còn chủ động tham gia các chương trình tập huấn về giáo dục kỹ năng sống, rèn nề nếp cho trẻ do Phòng Giáo dục và nhà trường tổ chức. Thậm chí bản thân tôi còn tìm hiểu và tham gia các khóa học online về giáo dục kỹ năng cho trẻ mầm non. Qua những buổi tập huấn này, tôi có cơ hội trao đổi, học hỏi kinh nghiệm từ các đồng nghiệp về những cách làm hay, sáng tạo trong việc rèn nề nếp cho trẻ. Sau khi tham gia tập huấn, tôi đã rút ra nhiều kinh nghiệm quý báu để áp dụng vào lớp học của mình. Hình ảnh 1: Hình ảnh bản thân tôi tham dự tập huấn về GDKNS tại PGD Ngoài ra, tôi còn tận dụng các buổi sinh hoạt chuyên môn tại trường để chia sẻ và học hỏi thêm từ đồng nghiệp. Hình thức sinh hoạt chuyên môn theo hướng “Nghiên cứu bài học” đã giúp tôi có cái nhìn sâu sắc hơn về cách tổ chức hoạt động, cách xử lý tình huống trong việc rèn luyện nề nếp cho trẻ. Từ đó, tôi có thể điều chỉnh phương pháp của mình sao cho phù hợp với từng nhóm trẻ trong lớp. Hình ảnh 2: Học tập đồng nghiệp trong buổi sinh hoạt chuyên môn. Bên cạnh đó, tôi cũng dành thời gian quan sát, tìm hiểu thói quen của trẻ tại lớp và tại gia đình để có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và phụ huynh trong việc rèn luyện nề nếp. Tôi đã trao đổi với phụ huynh về phương pháp áp dụng tại lớp để phụ huynh có thể tiếp tục duy trì, rèn luyện thêm cho trẻ ở nhà. Điều này giúp trẻ có sự nhất quán trong nề nếp, không bị gián đoạn giữa môi trường học tập và sinh hoạt gia đình. Nhờ quá trình tìm hiểu tâm sinh lý và tự học hỏi, nghiên cứu và bồi dưỡng chuyên môn, tôi đã có thêm nhiều kiến thức và phương pháp hiệu quả để 12 giúp trẻ 24-36 tháng hình thành nề nếp một cách tự nhiên và bền vững. Tôi nhận ra rằng, muốn rèn nề nếp cho trẻ thành công, người giáo viên trước hết cần có sự đầu tư về kiến thức, hiểu rõ tâm lý trẻ và linh hoạt trong phương pháp giảng dạy. Đây chính là nền tảng vững chắc giúp trẻ phát triển toàn diện ngay từ những năm đầu đời. Sau một thời gian áp dụng, tôi nhận thấy trẻ trong lớp đã có sự tiến bộ rõ rệt: Trẻ chủ động thực hiện các nề nếp như xếp hàng, cất đồ chơi, rửa tay trước khi ăn mà không cần nhắc nhở nhiều. Trẻ hào hứng với các hoạt động rèn nề nếp thông qua trò chơi, bài hát, không còn cảm giác gò bó. Lớp học trở nên trật tự hơn, trẻ có ý thức tự giác hơn trong các hoạt động hàng ngày. 2. Giải pháp 2: Rèn luyện bằng tình yêu thương, sự quan tâm, gần gũi của cô đối với trẻ và rèn nề nếp cho trẻ mọi lúc mọi nơi. Trong môi trường sư phạm mầm non, tình yêu thương và cách giao tiếp của một cô giáo mầm non có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển cảm xúc, tình cảm, phẩm chất và nhân cách của trẻ. Bởi trong những năm đầu đời, trẻ luôn cần có một hình mẫu để noi gương. Mọi nhân cách, phẩm chất của trẻ đều được hình thành trong việc giao tiếp với mọi người xung quanh. Chính vì vậy, đòi hỏi người giáo viên mầm non khi đứng lớp phải yêu thương, gần gũi, tâm sự thật nhiều với trẻ, đặc biệt là phải có cách giao tiếp, ứng xử một cách khéo léo, tinh tế và linh hoạt trước mọi hành động của trẻ. Trẻ ở độ tuổi 24-36 tháng bước đầu làm quen với môi trường tập thể, dần thích nghi với các thói quen sinh hoạt tại trường mầm non. Tuy nhiên, do đặc điểm tâm sinh lý, trẻ còn chưa có ý thức tự giác, dễ bị chi phối bởi cảm xúc và môi trường xung quanh. Vì vậy, để rèn luyện nề nếp cho trẻ hiệu quả, cô giáo cần sử dụng tình yêu thương, sự quan tâm và gần gũi để tạo cảm giác an toàn, giúp trẻ dần hình thành những thói quen tốt. Bên cạnh đó, tôi còn chú trọng việc rèn nề nếp cho trẻ một cách thường xuyên trong mọi hoạt động, ở mọi lúc mọi nơi. Với tâm lý trẻ lứa tuổi nhà trẻ là dễ nhớ nhưng lại mau quên nên việc tạo nề nếp thói quen cho trẻ phải được thực hiện thường xuyên và lặp đi lặp lại. Dựa vào thực tế của lớp và đặc điểm tâm sinh lý đó của trẻ, hàng ngày tôi tận dụng thời gian để rèn nề nếp thói quen cho trẻ ở lớp tôi trong mọi hoạt động: từ giờ đón trẻ, giờ trả trẻ, giờ tham gia các hoạt động học, giờ vui chơi, giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh... Thực tế các con còn rất bé, chưa có ý thức được như các anh chị lớn, các con rất thích được tập làm một số việc tự phục vụ. Vì thế tôi thường 13 năm bắt mọi cơ hội để trẻ tự mình làm một số công việc nhẹ nhàng phù hợp với khả năng của trẻ như: + Khi trẻ đến lớp tôi thường ân cần trò chuyện với trẻ: “Hôm nay con được ai đưa đến lớp đây? Con khoanh tay chào mẹ đi nào,thế con đang đi đôi dép màu gì, con tự cất lên giá dép giúp cô đi”; hay: “Ai mua cho con ba lô mà đẹp thế? Con cất giúp cô lên tủ đồ nào”... Hình ảnh 3: Hình ảnh trẻ chào hỏi cô lễ phép. Cô giáo cần giao tiếp với trẻ bằng thái độ dịu dàng, ân cần, giọng nói nhẹ nhàng và ánh mắt thân thiện. Khi trẻ đến lớp, cô đón trẻ bằng nụ cười trìu mến, hỏi han về tâm trạng và khích lệ trẻ bằng những lời động viên tích cực. Ví dụ, khi trẻ vào lớp, cô có thể hỏi: "Hôm nay con có vui không? Con chào cô và các bạn nào?". Những hành động nhỏ như xoa đầu, nắm tay, ôm trẻ khi trẻ cần sự an ủi sẽ giúp trẻ cảm thấy được yêu thương, từ đó hình thành tâm lý gắn bó với lớp học và sẵn sàng hợp tác với cô. Hay trong giờ ăn: nhiều trẻ không ăn, chỉ ngồi khóc, miệng còn nói: “con không ăn cơm ở lớp”, có trẻ thì không biết xúc, còn bốc nhót, làm rơi vãi cơm ra bàn, còn ngủ gật, thậm chí có những trẻ ăn vào lại chớ ra... nhưng tôi không hề nản trí mà vẫn cố gắng ân cần, dỗ dành, động viên khuyến khích, bón từng thìa cơm, thìa cháo, thìa sữa cho trẻ. Mới đầu trẻ ăn ít, dần dần trẻ quen ăn được nhiều thì tôi tập cho trẻ tự cầm thìa xúc cơm ăn, nhắc nhở trẻ không bốc nhót, không nói chuyện, không làm rơi vãi, nếu rơi vãi thì nhặt vào đĩa. Và sau một thời gian dài trẻ đã thực sự hứng thú , quen nếp: cứ đến giờ ăn trẻ tự lấy ghế ngồi vào bàn ăn, trẻ đã ăn hết xuất của mình một cách ngon lành. Hình ảnh 4: Trẻ ngồi ngoan tự xúc ăn Trẻ 24-36 tháng còn non nớt, dễ quên các quy tắc, vì vậy cô giáo cần kiên nhẫn nhắc nhở thay vì la mắng. Khi trẻ chưa làm đúng nề nếp, cô có thể nhẹ nhàng gợi ý, ví dụ: "Con nhớ lại xem, dép của con nên để ở đâu nhỉ?" thay vì nói "Sao con lại để dép lung tung thế?". Bởi vậy, tôi luôn kiên nhẫn, khuyến khích trẻ thông qua sự gợi ý và nhắc nhở nhẹ nhàng đối với trẻ. Sự nhắc nhở nhẹ nhàng giúp trẻ dần hình thành thói quen mà không cảm thấy áp lực hay sợ hãi. Việc khen ngợi đúng lúc sẽ giúp trẻ cảm thấy tự tin và vui vẻ khi thực hiện nề nếp. Khi trẻ biết chào cô, xếp đồ dùng gọn gàng hay tự giác ngồi vào bàn ăn, cô nên khen trẻ: "Con giỏi quá, con tự xếp đồ rất gọn gàng!", hoặc đơn giản là vỗ tay khích lệ để trẻ thấy việc thực hiện nề nếp là điều tốt đẹp. Tuy nhiên, cô cần tránh khen quá mức hoặc dùng phần thưởng vật chất thường 14 xuyên, thay vào đó, nên tạo động lực bằng sự công nhận và niềm vui khi trẻ làm đúng. Việc rèn nề nếp cho trẻ không chỉ đơn thuần là hướng dẫn trẻ thực hiện các quy định mà cần phải rèn luyện một cách thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi và quan trọng hơn là giúp trẻ cảm nhận được sự yêu thương, quan tâm của cô giáo. Khi trẻ cảm thấy an toàn, gần gũi với cô, trẻ sẽ tự tin, vui vẻ và dễ dàng tiếp thu các nề nếp một cách tự nhiên. Do đó, tình yêu thương chính là nền tảng vững chắc giúp trẻ hình thành thói quen tốt ngay từ những năm đầu đời. Hình ảnh 5: Hình ảnh trẻ tham gia hoạt động đọc sách hưởng ứng tuần lễ học tập suốt đời cùng cô. Khi áp dụng giải pháp “Rèn luyện bằng tình yêu thương, sự quan tâm, gần gũi của cô đối với trẻ và rèn nề nếp cho trẻ mọi lúc mọi nơi” tôi nhận thấy trẻ có sự tiến bộ rõ rệt trong nhận thức và hành vi. Trẻ không còn bỡ ngỡ khi bước vào môi trường học tập, biết tự giác thực hiện các quy tắc, hình thành ý thức kỷ luật một cách tự nhiên. Lớp học trở nên trật tự, giáo viên dễ dàng tổ chức các hoạt động hơn, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy. Hơn nữa, phụ huynh cũng ghi nhận sự thay đổi tích cực của con em mình và tin tưởng hơn vào phương pháp giáo dục của nhà trường. 3. Giải pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm sinh động, kích thích trẻ thực hiện tốt nề nếp lớp học. Trước đây, tôi nghĩ môi trường giáo dục không có tác dụng cho việc rèn luyện nề nếp cho trẻ. Vì thế môi trường lớp học của tôi chưa khoa học, chưa phong phú, đồ dùng đồ chơi còn sơ sài, không gây được sự hứng thú cho trẻ trong các hoạt động, không kích thích được tính sáng tạo của trẻ, khiến trẻ tiếp thu bài chậm, trẻ không năng động sáng tạo. Đó chính là sai lầm lớn của tôi. Qua thực tế tôi nhận thấy rằng: Việc rèn nề nếp cho trẻ sẽ đạt hiệu quả cao hơn nếu được thực hiện trong một môi trường lớp học thân thiện, hấp dẫn. Khi trẻ cảm thấy lớp học là một không gian vui vẻ, quen thuộc, trẻ sẽ dễ dàng tiếp thu và tự giác thực hiện các thói quen tốt. Để có được điều đó thì lớp học cần được sắp xếp gọn gàng, khoa học, tạo không gian mở giúp trẻ dễ dàng quan sát và tham gia các hoạt động. Các góc hoạt động như góc học tập, góc xây dựng, góc nghệ thuật, góc đồ chơi vai nên được trang trí bằng những màu sắc tươi sáng, hình ảnh ngộ nghĩnh phù hợp với lứa tuổi mầm non. Trước tiên, tôi tập trung vào việc bố trí không gian lớp học khoa học, hợp lý. Tôi sắp xếp các góc hoạt động một cách rõ ràng, có biển tên từng khu vực như: góc xây dựng, góc âm nhạc, góc Vườn cổ tích, góc Thực hành cuộc sống giúp trẻ nhận biết và di chuyển một cách trật tự. Đồ dùng, đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, có ký hiệu nhận biết để trẻ dễ dàng sử dụng và tự giác cất vào đúng vị trí sau khi chơi. Điều này giúp trẻ hình thành thói quen ngăn nắp, có trách nhiệm với không gian chung. 15 Hình ảnh 6: Hình ảnh góc Âm nhạc Bên cạnh đó, tôi thiết kế góc quy tắc lớp học với hình ảnh minh họa sinh động về các quy tắc cần thực hiện như: Đến lớp bé chào cô, Bé đi học đúng giờ, Bé vứt rác đúng nơi quy định, Gọn gàng ngăn nắp, Bé lắng nghe lời cô,... Hình ảnh 7: Hình ảnh bảng Nội quy lớp học Một không gian học tập được bố trí khoa học, sinh động, phong phú và hấp dẫn sẽ kích thích tính tò mò, tư duy sáng tạo của trẻ. Đồng thời, môi trường vật chất hợp lý còn giúp trẻ hình thành thói quen tự giác, kỷ luật trong sinh hoạt và học tập. Vì vậy, tôi đã tận dụng màu sắc, ánh sáng, và trang trí lớp học theo chủ đề để tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia các hoạt động. Những góc lớp được trang trí theo từng tháng với chủ đề như: “Thế giới động vật”, “Gia đình của bé”, “Bé yêu thiên nhiên” giúp trẻ cảm thấy lớp học luôn mới mẻ, thú vị. Khi trẻ yêu thích môi trường lớp học, trẻ sẽ có tâm lý tích cực hơn trong việc thực hiện các nề nếp hàng ngày. Không chỉ trong lớp học, khu vui chơi ngoài trời cũng cần được thiết kế khoa học, hấp dẫn. Việc bố trí các trò chơi phong phú như xích đu, cầu trượt, bập bênh, khu chơi cát, khu chơi nước... sẽ giúp trẻ phát triển thể chất, rèn luyện kỹ năng xã hội và thực hành nề nếp khi tham gia hoạt động nhóm. Ví dụ: Khi chơi cầu trượt, trẻ học cách chờ đợi đến lượt, tôn trọng bạn bè, biết giữ trật tự. Hình ảnh 8: Hình ảnh trẻ xếp hàng khi chơi cầu trượt. Ngoài ra, cần tận dụng tối đa không gian xanh trong trường học. Việc xây dựng vườn rau, vườn hoa nhỏ giúp trẻ tham gia vào các hoạt động chăm sóc cây trồng, vừa giúp trẻ yêu thiên nhiên, vừa hình thành ý thức trách nhiệm, tính kiên nhẫn. Khi trẻ được tự tay tưới cây, nhổ cỏ, các con sẽ có ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan chung. Bên cạnh đó, tôi còn chú trọng hơn tới việc bổ sung đồ dùng học tập phong phú, linh hoạt. Đồ dùng học tập đóng vai trò quan trọng trong việc kích thích sự sáng tạo và hứng thú học tập của trẻ. Giáo viên nên chuẩn bị những học liệu phong phú, đa dạng, gắn với thực tế để trẻ dễ tiếp thu bài học. Chẳng hạn, khi dạy về chủ đề động vật, thay vì chỉ sử dụng tranh ảnh, tôi có thể chuẩn bị mô hình con vật, sử dụng con rối hoặc tổ chức trò chơi đóng vai động vật để trẻ hiểu sâu hơn về bài học. Ngoài ra, việc tận dụng nguyên liệu thiên nhiên như lá cây, hạt, vỏ sò, đá cuội để làm học liệu cũng giúp trẻ phát triển óc sáng tạo và ý thức bảo vệ môi trường. Điều này không chỉ giúp trẻ học một cách trực quan mà còn rèn luyện sự khéo léo và kiên nhẫn. Bên cạnh việc trang bị cơ sở vật chất phong phú, một môi trường học tập an toàn, thân thiện cũng rất quan trọng. Lớp học cần đảm bảo không có vật sắc nhọn, góc cạnh nguy hiểm để tránh gây thương tích cho trẻ. Sàn lớp học nên sử dụng chất liệu chống trơn trượt, các kệ tủ đựng đồ cần được thiết kế vừa tầm với trẻ để trẻ có thể tự lấy và cất đồ dùng một cách dễ dàng. Nhờ việc xây dựng môi trường lớp học phong phú, hấp dẫn không chỉ giúp trẻ hào hứng tham gia hoạt động mà còn tạo động lực tự giác thực hiện tốt 16 nề nếp, từ đó, trẻ dần hình thành ý thức tự giác, biết tuân thủ quy tắc một cách tự nhiên mà không cần áp lực hay nhắc nhở nhiều lần.. Khi trẻ được tạo điều kiện khám phá, trải nghiệm, các con sẽ hình thành những thói quen tốt ngay từ nhỏ, góp phần xây dựng nề nếp tích cực và bền vững trong giáo dục mầm non. Do đó, mỗi giáo viên cần có sự đầu tư, sáng tạo trong việc thiết kế môi trường lớp học, kết hợp linh hoạt giữa các phương pháp giảng dạy để mang lại hiệu quả giáo dục cao nhất. Cá nhân tôi khi áp dụng giải pháp “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm sinh động, kích thích trẻ thực hiện tốt nề nếp lớp học” thì tôi nhận thấy trẻ hào hứng hơn khi đến lớp, chủ động thực hiện các thói quen như xếp dép ngay ngắn, chào hỏi lễ phép, xếp hàng gọn gàng, giữ vệ sinh cá nhân Điều này chứng tỏ rằng một môi trường lớp học thân thiện, hấp dẫn chính là yếu tố quan trọng giúp trẻ hình thành nề nếp bền vững và hiệu quả. 4. Giải pháp 4: Ứng dụng CNTT và trí tuệ AI trong việc rèn nề nếp cho trẻ 24-36 tháng ở trường mầm non Bản thân tôi là một giáo viên nhiều năm công tác thì trong khoảng 3-4 năm trở lại đây, khi biết đến những điều kỳ diệu từ công nghệ thông tin, biết được rằng công nghệ thông tin giúp cho tôi có nhiều hình thức và phương pháp hấp dẫn, thu hút sự tập trung, hứng thú và tích cực hoạt động của trẻ thì tôi đã tìm tòi, nghiên cứu và học rồi tự xây dựng cho mình những bài giảng phù hợp với độ tuổi và nhận thức của trẻ trong nhóm lớp của mình. Tuy nhiên, con đường ứng dụng AI vào giáo dục mầm non không phải lúc nào cũng trải đầy hoa hồng. Thực tế cho thấy, công tác rèn nề nếp cho trẻ mầm non hiện nay vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Bởi vì, mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập, với những tính cách, sở thích và khả năng riêng biệt. Việc áp dụng một phương pháp rèn nề nếp chung cho tất cả trẻ, giống như việc cố gắng nhét tất cả những viên đá với hình dạng khác nhau vào cùng một khuôn mẫu, không những không mang lại hiệu quả cao mà còn có thể gây ra những tác dụng ngược. Ngoài ra, trẻ em ở độ tuổi mầm non thường có xu hướng tò mò, khám phá thế giới xung quanh, dễ bị phân tâm bởi những yếu tố bên ngoài. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có sự kiên nhẫn và linh hoạt trong việc rèn nề nếp, không ngừng tìm kiếm những phương pháp mới để thu hút và duy trì sự chú ý của trẻ. Để vượt qua những thách thức này, việc ứng dụng CNTT và trí tuệ AI vào công tác rèn nề nếp cho trẻ mầm non là một giải pháp tối ưu. Hình ảnh 9: Hình ảnh Ứng dụng CNTT trong dạy học Từ khi biết được những ưu điểm vượt trội của CNTT và trí tuệ AI, tôi đã tích cực khai thác các phần mềm tạo video, tạo ảnh hay các phần mềm tạo trò chơi tương tác thông minh, phù hợp với độ tuổi và sở thích của từng trẻ. Ví dụ, tôi đã tìm tòi và thiết kế trò chơi kéo thả trên phần mềm Powerpoint. Trong đó trẻ phải sắp xếp các đồ vật theo đúng vị trí quy định (ví dụ: xếp đồ chơi vào đúng ngăn). Sau đó, tôi sử dụng AI để điều chỉnh độ khó của trò chơi dựa trên khả năng của từng trẻ. Nếu trẻ làm đúng nhiều lần, trò chơi sẽ tăng độ khó. Nếu trẻ gặp khó khăn, AI sẽ đưa ra gợi ý hoặc giảm độ khó. Trẻ vừa học vừa chơi, tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và hứng thú. 17 Hình ảnh 10: Hình ảnh Game Sắp xếp đồ dùng đúng nơi quy định. Sau khi tìm hiểu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào việc dạy và học đặc biệt là ứng dụng AI trong công tác rèn luyện nề nếp cho trẻ ở lớp tôi thì tôi nhận thấy một trong những ưu điểm lớn nhất của AI là khả năng cá nhân hóa phương pháp rèn nề nếp. AI có thể phân tích dữ liệu về hành vi, sở thích và khả năng của từng trẻ, từ đó đề xuất các phương pháp rèn nề nếp phù hợp nhất. Ví dụ: Dựa trên dữ liệu mà tôi cung cấp, AI có khả năng nhận diện được bạn Nhi có xu hướng tự kỷ, chỉ thích chơi một mình. Từ đó, AI sẽ đề xuất các hoạt động giúp trẻ hòa đồng và thích chơi với cô cùng các bạn. Hoặc với trẻ Tường Vy, một trẻ nhút nhát, AI gợi ý các hoạt động nhóm nhỏ, khuyến khích Vy tham gia và tương tác với bạn bè. Mỗi trẻ được tiếp cận với phương pháp rèn nề nếp phù hợp với đặc điểm cá nhân, giúp phát huy tối đa tiềm năng của trẻ. Trong giáo dục mầm non, việc rèn luyện nề nếp và hình thành các thói quen tốt cho trẻ là một trong những nội dung quan trọng. giáo viên có thể tổ chức các hoạt động rèn nề nếp cho trẻ thông qua các bài hát, bài thơ, câu chuyện, hình ảnh AI sẽ giúp trẻ tiếp thu nội dung một cách tự nhiên, không mang tính áp đặt. Tuy nhiên, để sáng tác được những bài hát, bài thơ hay câu chuyện phù hợp với lứa tuổi và mục tiêu giáo dục là một thách thức đối với giáo viên mầm non. Để khắc phục điều này, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào sáng tác bài hát, bài thợ câu chuyện và xây dựng video minh họa là một giải pháp hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng giáo dục nề nếp cho trẻ. Qua tìm tòi, nghiên cứu và tham gia các lớp tập huấn CNTT tôi được biết đến một số phần mềm có thể hỗ trợ giáo viên tạo ra những bài hát, bài thơ hay câu chuyện theo chủ đề mong muốn, phù hợp với tâm lý lứa tuổi trẻ 24- 36 tháng như: Suno AI; ChatGPT; Gemini; Grok có khả năng tự động sáng tác nhạc và hỗ trợ viết lời bài hát theo chủ đề cụ thể. Ví dụ, với đề tài rèn nề nếp xếp hàng cho trẻ tôi đã ứng dụng những kỹ năng CNTT và ứng dụng AI để tạo những video âm nhạc thông qua bài hát giáo dục trẻ biết xếp hàng ngay ngắn và biết chờ đến lượt mình. Để làm được một video hoàn chỉnh tôi phải thực hiện các bước sau: + Bước 1: ChatGPT để sáng tác lời bài hát + Bước 2: Tôi copy lời bài hát cho AI sáng tác dán vào phần mềm Suno.com để phổ nhạc với giai điệu nhẹ nhàng, dễ nhớ với giọng hát thiếu nhi nhằm tạo hứng thú cho trẻ. + Bước 3: Tôi sử sụng Gemini Advanced để tạo nhữn hình ảnh AI phù hợp với nội dung bài hát. + Bước 4: Tôi sử dụng phần mềm Vidu.com hoặc Klingai.com để tạo video từ những hình ảnh tôi đã tạo. + Bước 5: Tôi sử dụng phần mềm Capcut hoặc Filmora để ghép các video với bản nhạc tôi đã sáng tác với sự hỗ trợ của AI để tạo thành một video hoàn chỉnh. Trẻ nhỏ thường tiếp thu tốt hơn khi học qua hình ảnh và câu chuyện, vì vậy tôi đã tạo ra những video hoạt hình mô phỏng tình huống thực tế trong lớp học. Tương tự với những câu chuyện, bài thơ giáo dục nề nếp cho trẻ tôi cũng 18 ứng dụng các phần mềm AI để xây dựng thành các video sẽ giúp trẻ hình thành nề nếp một cách tự nhiên, hứng thú và hiệu quả. Ví dụ, tôi đã xây dựng video “Thỏ con đi học” với nội dung mô tả bạn Thỏ Con đến lớp, biết chào cô, cất đồ đúng nơi quy định, xếp hàng khi ra sân chơi Các video này được thiết kế sinh động, có giọng kể chuyện hấp dẫn, giúp trẻ dễ dàng hình dung và bắt chước theo. Việc ứng dụng CNTT cũng như trí tuệ AI trong công tác rèn nề nếp cho trẻ mầm non mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Nó không chỉ giúp tăng cường tính cá nhân hóa, giúp mỗi trẻ phát triển theo đúng khả năng của mình, tạo môi trường học tập sinh động, hấp dẫn, kích thích sự hứng thú của trẻ, mà còn giúp hỗ trợ giáo viên trong việc quản lý lớp học và đánh giá trẻ, cung cấp dữ liệu khách quan, giúp phụ huynh và giáo viên có cái nhìn toàn diện về sự phát triển của trẻ. 5. Giải pháp 5: Tích cực tuyên truyền vận động, phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường. Trước đây tôi ít trao đổi với các bậc phụ huynh về tình hình học tập, nề nếp của các cháu lớp mình, nên không nhận được nhiều sự quan tâm giúp đỡ của họ. Song qua quá trình công tác tôi nhận thấy để hoàn thành tốt công tác chăm sóc và giáo dục trẻ thì cần có sự phối hợp và hỗ trợ cho nhau giữa gia đình và nhà trường. Và muốn thực hiện tốt sự phối hợp đó thì tôi cần mạnh dạn chia sẻ suy nghĩ với phụ huynh về tầm quan trọng của việc chăm sóc giáo dục trẻ mầm non, để từ đó phụ huynh có nhận thức đúng đắn và xác định vai trò của mình trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Chúng ta vẫn thường dạy trẻ: “Lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo, khi đến trường cô giáo như mẹ hiền”. Hai người mẹ đó rất quan trọng đối với trẻ và sự kết hợp của hai người mẹ là rất cần thiết. Để nâng cao chất lượng hoạt động của trẻ trong trường mầm non từ đó có sự giáo dục toàn bộ giữa gia đình và nhà trường là một việc làm hết sức cần thiết tôi thấy rằng tất cả mọi khó khăn trong học tập không thể thiếu được vai trò giải quyết khó khăn của phụ huynh vì thế ngay từ đầu năm học để phụ huynh hiểu thêm về các hoạt động của trẻ trong trường mầm non. Vì thế để phối hợp giáo dục trẻ với các bậc phụ huynh, đầu năm tôi tổ chức mời phụ huynh đến họp để bàn bạc trao đổi về phương pháp giáo dục trong năm học mới và rút ra kinh nghiệm từ năm học cũ. Trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đã thông báo đặc điểm tình hình trẻ lớp mình, nhấn mạnh đặc điểm tâm sinh lý của trẻ lứa tuổi này: nhiều trẻ rất cá tính, hiếu động, bướng bỉnh, thích làm theo sở thích của mình...., đồng thời tôi cũng trao đổi với họ về đặc điểm công việc của các cô có những khó khăn vất vả áp lực để phụ huynh chia sẻ đồng cảm, quan tâm phối kết hợp cùng đưa ra những biện pháp uốn nắn trẻ tốt nhất. Hình ảnh 11: Hình ảnh họp phụ huynh đầu năm 19 Để phối kết hợp với phụ huynh trong việc chăm sóc giáo dục trẻ thì việc đâu tiên tôi làm là tìm hiểu về nghề nghiệp của bố mẹ trẻ tôi đã nắm được nghề của bố mẹ trẻ từ đó tôi có kế hoạch gặp gỡ và thường xuyên trao đổi về tình hình sức khoẻ của trẻ, tình hình học tập của trẻ, đặc biệt qua các buổi đón trả trẻ tôi đã trao đổi trực tiếp với các bậc phụ huynh về trang thiết bị đồ dùng đồ chơi mà nhà trường đã cấp nhu cầu lớp còn thiếu những gì. Qua trao đổi nhờ các bậc phụ huynh sưu tầm những vật liệu hỏng bỏ đi để gom lại mang về làm đồ chơi tự tạo để phục vụ trong các hoạt động của trẻ. Hoặc tôi có thể vận động các bậc phụ huynh cùng tham gia đóng góp thêm các loại đồ dùng hoặc sưu tầm tranh ảnh, những bài thơ, câu chuyện có nội dung phù hợp để phục vụ cho việc chăm sóc giáo dục trẻ đạt kết quả tốt. Hình ảnh 12: Cô giáo trao đổi với phụ huynh về tình hình của trẻ Bên cạnh đó, ngay từ đầu năm học tôi và các giáo viên trong lớp đã xây dựng tốt góc tuyên truyền tại lớp có tranh ảnh khẩu hiệu được trang trí ngoài lớp hướng vào sự tập trung chú ý của phụ huynh từ đó có thể tuyên truyền để phụ huynh biết được hoạt động một ngày của trẻ khi đến trường. Ngoài ra, thông qua ứng dụng phần mềm Zalo tôi lập nhóm lớp để có thể cập nhật đến các bậc phụ huynh những hoạt động hàng ngày của các con bằng cách chụp hình gửi vào nhóm lớp để các bậc phụ huynh thấy rằng khi đến lớp các con được tham gia rất nhiều hoạt động khác nhau và thông các hoạt động có thể rèn luyện nề nếp thói quen cho các con. Qua đó giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về các phương pháp chăm sóc và giáo dục trẻ mà các cô giáo đang tiến hành hàng ngày ở trường lớp. Nhờ học hỏi kinh nghiệm của một số đồng nghiệp mà giờ đây tôi có thể khẳng định rằng: Để thực hiện tốt việc rèn luyện nề nếp cho trẻ thì các bậc phụ huynh giữ một vai trò quan trọng. Do vậy tôi đã tuyên truyền với các bậc phụ huynh về sự cần thiết của việc rèn luyện cho trẻ ở lứa tuổi này. Từ đó phụ huynh cùng phối hợp với giáo viên để nắm bắt đặc điểm tình hình của trẻ, tìm nguyên nhân để có biện pháp thích hợp kịp thời uốn nắn trẻ. Đồng thời trao đổi với cha mẹ trẻ để họ rèn luyện thêm cho trẻ khi ở gia đình, giúp việc rèn luyện nề nếp của trẻ theo khoa học và đi đến thống nhất trong việc chăm sóc - giáo dục trẻ. III. Kết quả sau khi áp dụng giải pháp sáng kiến tại đơn vị Qua một năm học tôi kiên trì thực hiện một số giải pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ, đến nay trẻ đã thực sự yêu mến cô giáo, các bạn và thích đi học, có nề nếp tốt trong mọi hoạt động, trẻ có tác phong mạnh dạn và tự tin hơn, cụ thể: 1. Đối với giáo viên: 20 Giáo viên nắm vững phương pháp rèn nề nếp cho trẻ một cách khoa học, linh hoạt và hiệu quả. Có thể tổ chức hoạt động lớp học trật tự, quy củ hơn, giảm tình trạng trẻ mất tập trung, đi lại tự do. Giúp giáo viên tiết kiệm thời gian trong việc nhắc nhở, điều chỉnh hành vi của trẻ. Tăng cường sự gắn kết giữa giáo viên và trẻ thông qua các hoạt động hướng dẫn nhẹ nhàng, tích cực. 2. Đối với phụ huynh: Phụ huynh nhận thức rõ hơn về vai trò của nề nếp đối với sự phát triển của trẻ. Dễ dàng phối hợp với giáo viên trong việc giáo dục trẻ tại nhà, tạo môi trường giáo dục đồng bộ. Nhìn thấy sự thay đổi tích cực của con mình trong cách ứng xử, sinh hoạt hằng ngày. Tạo mối quan hệ chặt chẽ hơn giữa phụ huynh và nhà trường, cùng đồng hành trong việc giáo dục trẻ. 3. Đối với trẻ: Trẻ hình thành thói quen tốt trong sinh hoạt và học tập, biết tự giác làm những việc cá nhân phù hợp với độ tuổi. Biết tuân thủ các quy định của lớp học, không chạy nhảy lung tung, không tranh giành đồ chơi. Giao tiếp lễ phép, biết chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi khi cần thiết. Trẻ trở nên tự tin, hòa đồng hơn với bạn bè và có nền tảng tốt để phát triển kỹ năng xã hội sau này. Để minh chứng cho kết quả đạt được của các cháu rõ ràng hơn, dưới đây là bảng so sánh về việc thực hiện một số biện pháp rèn luyện nề nếp cho trẻ giữa 2 giai đoạn: Trước khi áp dụng (đầu năm) và sau khi áp dụng (cuối năm): Kết quả đầu năm Kết quả cuối năm Đạt Chưa đạt Đạt Chưa đạt TS Tiêu chí đánh giá Tỷ lệ Tỷ lệ Tỷ lệ Tỷ lệ trẻ SL SL SL SL % % % % Trẻ đi học đều 24 13 54,2 11 45,8 20 83,3 4 16,7 Trẻ biết chào hỏi 24 10 41,7 14 58,3 21 87,5 3 12,5
File đính kèm:
sang_kien_kinh_nghiem_mot_so_bien_phap_ren_luyen_ne_nep_cho.pdf

