Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học trong trường mầm non

 PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN BA VÌ
 TRƯỜNG MẦM NON MINH QUANG B
 **************************
 ***************
 SÁNG KIẾN KINH NGIỆM
 TÊN ĐỀ TÀI: 
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI HỌC TỐT HOẠT ĐỘNG LÀM 
 QUEN VĂN HỌC TRONG TRƯỜNG MẦM NON
 Lĩnh vực môn: Giáo dục mẫu giáo
Cấp học : mầm non
Tên tác giả: Khuất Thị Yến
 Đơn vị công tác: trường mầm non Minh Quang B
 Chức vụ: giáo viên
 NĂM HỌC: 2020-2021
 1 Phần I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1/ Lý do chon đề tài
Trẻ em là hạnh phúc của mọi gia đình, là những Mầm non tương lai của đất nước. 
Đất nước có giàu mạnh, phồn vinh là nhờ vào thế hệ trẻ. Chính vì vậy phải chăm sóc 
giáo dục trẻ thật tốt ngay từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non.“Làm quen văn học” là 
một hoạt động không thể thiếu được đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non, vì thông qua 
các hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học nhằn phát triển ngôn ngữ bao gồm 
việc làm giàu vốn từ, tập cho trẻ phát âm chính xác, diễn đạt rõ rang có ngữ điệu, 
đúng ngữ pháp tao điều kiện cho trẻ có khả năng sử dụng ngôn ngữ để giao 
tiết.Truyện và thơ giúp cho trẻ làn quen dàn với ý hay lời đẹp hình tượng trong sáng. 
Đặc biệt nó rất gần gũi với trẻ thơ, từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống tran hòa trong 
không khí lời ru “ầu ơ” đầy yêu thương tận tình của mẹ, bà và đó cũng là cánh 
cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ.
Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết, đọc thì 
văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ. Nói những tiếng nói, đi những 
bước đi đầu tiên, ngôn ngữ trau chuốt của trẻ, ca dao, chuyện kể là tấm gương mẫu 
mực về lời ăn tiếng nói cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục 
trẻ lòng yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn bè, với những 
người thân, biết được việc làm tốt, biết yêu càu đẹp, cái thiện, gét cái ác độc, phê 
phán những việc xấu, kính yêu Bác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn và còn là phương 
tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng, mà đặc biệt ở trẻ, nhà trẻ thì vốn 
từ và ngôn ngữ của trẻ được phát triển mạnh mẽ, trẻ nói mạch lạc, nói diễn cảm, nói 
day, nói đúng câu, đúng từ và đúng ngữ pháp.
Qua việc cho trẻ làm quen văn học chính là hình thành ở trẻ những tình cảm đạo đức 
tốt đẹp, những cảm xúc thẫm mỹ, phát triển trí tưởng tượng như: Lòng yêu thiên 
 2 nhiên cây, hoa, lá, lòng kính trọng yêu thương gần gũi và giúp đỡ những người thân 
xung quanh trẻ như ông bà, bố mẹ, cô giáo, anh chị em. Thông qua hoạt động này trẻ 
làm tái tạo và sáng tạo thêm những tình tiết của tác phẩm một cách hồn nhiên phù 
hợp với nội dung của tác phẩm. Thông qua sự hiểu biết, trí tưởng tượng của trẻ. 
Đồng thời trẻ đọc thuộc thơ, kể lại chuyện được. 
Chính vì thế để đạt được mục đích của môn học: làm quen với văn học bản thân tôi 
đã mạnh dạn nghiên cứu suy nghĩ, tìm ra một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt 
hoạt độngLàm quen văn học trong trường mầm non.
2. Mục đích nghiên cứu của SKKN
Nhằm tìm ra những biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học 
trong trường mầm non
3. Đối tượng nghiên cứu của SKKN
Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt hoạt động làm quen văn học trong trường 
mầm non
4. Đối tượng khảo sát thực nghiệm
Trẻ mẫu giáo lớn 5 tuổi A1 trường mầm non Minh Quang B
5 các phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp trải nghiệm thực hành
- Phương pháp giảng giải thuyết trình
 3 6.Phạm vi nghiên cứu và thời gian thời gian thực hiện đề tài
 Phần II: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚIGIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lí luận :
 Văn học là môn rất quan trọng đối với trẻ mầm non, là phương tiện phát triển ngôn 
 ngữ cho trẻ có đủ vốn từ để nói năng lưu loát, diễn đạt gãy gọn biết sữ dụng từ đúng 
 lúc, đúng chỗ, không những thế mà việc dạy trẻ làm quen với những từ ngữ nghệ 
 thuật như từ tượng hình, từ tượng thanh giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, ngôn 
 ngữ, khả năng quan sát, khả năng tư duy độc lập trong suy nghĩ.
 Thông qua nội dung các tác phẩm giáo dục trẻ biết yêu quý người hiền lành, biết ơn 
 và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường nhịn em nhỏ.
 Xuất phát từ những vai trò cụ thể đó cho nên hoạt động dạy trẻ làm quen với văn học 
 là môn học không thể thiếu trong trương trình chăm sóc giáo dục trẻ. Ví vậy việc 
 nâng cao chất lượng dạy trẻ làm quen với tác phẩm văn học là vấn đề quan trọng 
 trong đỗi mới hình thức tổ chức giáo dục mầm non.
 Làm quen với tác phẩm văn học chỉ ra mức độ, giới hạn, yêu cầu của việc cho 
 trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học qua nghệ thuật đọc và kể chuyện của cô giáo. Hoạt 
 động này nhằm dẫn dắt, hướng dẫn trẻ cảm nhận những giá trị nội dung, nghệ thuật 
 phong phú trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú dối với văn học, có 
 ấn tượng về những hình tượng nghệ thuật, cái hay cái đẹp của tác phẩm và thể hiện 
 sự cảm nhận đó qua các hoạt động mang tính chất văn học nghệ thuật như đọc thơ. 
 Kể chuyện, chơi trò chơi đóng kịch; Cao hơn là tiến tới sáng tạo ra những vần thơ, 
 câu chuyện theo tưởng tượng của mình, góp phần hình thành và phát triển toàn diện 
 nhân cách trẻ.
 4 Trong mỗi tác phẩm văn học, thề giới mới của cuộc sống thực tại bao gồm 
thiên nhiên, xã hội, con người được diển tả, biểu đạt, truyền đạt trong những hình 
thức đa dạng độc đáo. Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiện 
tượng thiên nhiên, vủ trụ mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì gần gũi trong 
môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông, phiên chợ, lớp học, 
khu phố, Qua tác phẩm văn học, trẻ bắt đầu nhận ra trong xã hội những mối quan 
hệ, những tình cảm gia đình, tình bạn tình cô cháu, Trẻ cũng dần nhận ra có một xã 
hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sử đấu tranh cách mạng, trong tình làng 
nghĩa xóm. Văn học có thể cần đề cặp đến những lực lượng siêu nhiên như thần linh, 
ông bụt, cô tiên, phù thủy, quỷ sứ và cả những phép màu còn tồn đọng trong tâm 
thức dân tộc. Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự phong phú, hấp 
dẫn của đời sống tinh thần.
 Nhờ được nghe, tiếp xúc với một số lượng văn học, có những hiểu biết sơ 
đẳng về văn học, đó là khả năng mô tả cuộc sống xung quanh phong phú, hấp dẫn 
bằng những dạng thức khác nhau. Bước đầu trẻ sẽ nhận biết được sự khác nhau về 
nội dung và hình thức giữa các thể loại thơ, chuyện. Không những giúp trẻ cảm nhận 
được cái đặc sắc của cách diễn đạt hình tượng, nhà sư phạm còn cần giúp trẻ phân 
biệt được hình tượng nghệ thuật với hiện thực, hình thành một số khái niệm văn học 
như: Thơ, chuyện, nhân vật, hình ảnh , giúp trẻ trao đổi những điều đã được nghe 
và bộc lộ những suy nghĩ của mình về tác phẩm, nhằm phát triển đời sống tinh thần 
của trẻ.
 Tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, cấn giúp trẻ nhận biết các mối 
quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữa lời kể, lời 
thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật; Giữa không khí, âm sắc, giọng điệu 
chung của tác phẩm văn học và hành động văn học. Chưa yêu cầu trẻ phải nhớ hết 
mối quan hệ phức tạp và chưa đòi hỏi trẻ phân biệt quan hệ chính phụ trong truyện 
 5 mà chỉ nhằm giúp trẻ nhận ra tính liên tục của cốt truyện trong các mối liên quan đến 
 nhân vật trung tâm của tác phẩm.
 Với truyện kể, ta hãy giúp trẻ nhận ra, nhớ được sắc thái cơ bản trong giọng 
 kể, lời thuật, phân biệt ngữ điệu lời nói các loại nhân vật, giúp trẻ nhận ra ngôn ngữ 
 đời thường (khẩu ngữ) và ngôn ngữ thơ giàu nhạc tính. Qua tác phẩn văn học, trẻ 
 quen dần tính chất nhiều ý nghĩa và tinh luyện của ngôn ngữ văn hoá, dần dần tiến 
 tới hiểu được nghĩa thực đến nghĩa bóng, từ nghĩa văn cảnh đến ý tưởng nhà văn 
 muốn truyền đạt.
 Khi cho trẻ làm quen với tác phẩn văn học góp phần mở rộng nhận thức, phát 
 triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, phát triển ở trẻ 
 hứng thú “đọc sách” kỹ năng đọc và kể tác phẩm.
2. Khảo sát thực trạng
- Đầu năm học 2020-2021 , được sự phân công của ban giám hiệu tôi được phân công 
chủ nhiệm lớp 5 tuổi A1 ( Mẫu giáo lớn) cùng với cô Vũ Hoài Thu với sĩ số 28 trẻ
 - Căn cứ vào thực tế, hoạt động cùng trẻ hàng ngày.
 - Căn cứ vào lứa tuổi và tâm sinh lý của trẻ.
 Tôi đã tìm hiểu và nhận thấy một số điểm thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề 
 tài như sau:
 * Thuận lợi:
 Dưới sự đổi mới chung của giáo dục cả nước đối với tất cả các cấp bậc thì ngành 
 giáo dục huyện Ba Vì trong những năm gần đây đã quan tâm nhiều hơn với bậc học 
 mầm non. Và trường mầm non Minh Quang B được sự chỉ đạo của sở giáo dục đào 
 tạo thành phố Hà Nội đã và đang thực hiện việc “xây dựng môi trường lấy trẻ làm 
 trung tâm”. 
 6 Trường mầm non Minh Quang B là điểm trường thuộc huyện Ba Vì, là ngôi 
trường mới được xây dựng. khang trang rộng rãi hơn. Khung cảnh sư phạm của 
trường đẹp và luôn giữ vững danh hiệu “Trường học thân thiện – Học sinh tích cực”. 
Với năng lực quản lý của ban giám hiệu, và đội ngũ giáo viên nhân viên của trường, 
luôn luôn cố gắng, dạy dỗ chăm sóc các cháu, giúp các cháu có thể phát tiển một 
cách toàn diện. 
 - Được sự quan tâm của phòng giáo dục đào tạo Huyện Ba Vì đã tổ chức các 
chuyên đề đổi mới, nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ
 - Ban Giám Hiệu nhà trường luôn quan tâm tạo điều kiện về cơ sở vật chất lẫn 
tinh thần cho giáo viên đi kiến tập, học hỏi về chuyên môn, nghiệp vụ
 - Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học tương đối đầy đủ. 
 - Giáo viên đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn. Nhiệt tình công tác, đoàn kết giúp 
đỡ nhau trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. 
 - Lớp có 2 giáo viên trẻ có tinh thần trách nhiệm, yêu nghề mến trẻ, luôn quan 
sát, nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lí, thói quen của từng trẻ trong lớp - 
Đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động tạo hình cho trẻ phong phú về nguyên vật 
liệu mầu sắc và hình ảnh, hấp dẫn thu hút trẻ.
 - Đa số trẻ trong lớp hoạt bát, nhanh nhẹn, hứng thú tham gia hoạt động
 - Trẻ được phân chia theo đúng độ tuổi
 -Trẻ đi học đều, đúng giờ
 * Khó khăn: 
 - Trường thuộc khu vực 7 xã miền núi nên điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó 
khăn
 - Đa số phụ huynh làm nghề nông nên chưa có nhiều thơi gian quan tâm chăm 
sóc và rèn luyện cho trẻ.
 - Trình độ nhận thức của trẻ trong một lớp không đồng đều.
 7 - Môt số trẻ phụ huynh chưa coi trọng việc học vẽ của trẻ tại trường mầm + 
 Đồ dùng tranh ảnh còn ít, dẫn đến việc luyện tập ít, nên tiết học buồn tẻ không đem 
 lại kết quả như mong muốn.
 + Giáo viên còn nói nhiều, cách truyền đạt chưa lưu loát, chưa diễn cảm không 
 phát huy được tính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạt động trong giờ.
 – Do đặc thù của địa phương nên việc phát âm của trẻ còn nhiều từ ngọng
 – Mặc dù có những khó khăn nhưng với tình cảm và trách nhiệm đối với các em đã 
 thôi thúc tôi phải phát huy những thuận lợi, vượt qua những khó khăn để giúp trẻ 
 học tốt hơn nữa bộ môn văn học.
3. Số liệu điều tra trước khi thực hiện đề tài
4. Những biện pháp chính:
Biện Pháp 1: Khảo sát chất lượng học sinh:
Biện Pháp 2: Tạo môi trường học tập cho trẻ
Biện pháp 3: Sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn (Tranh nổi, sân khấu rối, 
rối ngón tay, rối que ..)
Biện pháp 4 : Một số hình thức vào bài gây hứng thú cho trẻ
 Biện pháp 5: Sửa lỗi về phất âm( sửa ngọng)và luyện phát âm giúp trẻ 
Biện Pháp 6 : Đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy
Biện pháp 7 : Trao đổi với phụ huynh :
 8